Μεταρρύθμιση στα Πνευματικά Δικαιώματα

Στις 16 Ιουνίου η Επιτροπή Νομικών Θεμάτων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψηφίζει μια Έκθεση για τα Πνευματικά Δικαιώματα η οποία μπορεί να φέρει κάποιες καλές, κακές ή απλά ανεπαρκείς αλλαγές σε ζητήματα που ενδιαφέρουν το κίνημα Wikimedia, όπως π.χ. πνευματικά δικαιώματα για έργα από δημόσιες υπηρεσίες, ελευθερία πανοράματος κλπ. Παρακάτω βρίσκονται κάποιες κοινές θέσεις όσων εθελοντών ασχολούνται με την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια Wikipedia και το ευρύτερο κίνημα Wikimedia, και τις οποίες ως Wikimedia User Group Greece κοινοποιήσαμε στον Έλληνα ευρωβουλευτή Κώστα Χρυσόγονο, μέλος της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων. Πρόκειται για ζητήματα που μας απασχολούν καθημερινά και στην πράξη, μέσα από την προσπάθεια για ανάρτηση περιεχομένου στο Wikimedia Commons και ιδιαίτερα φωτογραφιών με ελεύθερες άδειες χρήσης, που να μην παραβιάζουν οποιοδήποτε δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας. Θεωρούμε ότι η μεταρρύθμιση των πνευματικών δικαιωμάτων με βάση τις παρακάτω αρχές θα είναι ωφέλιμη όχι μόνο στα κινήματα για την ελεύθερη διάδοση της γνώσης όπως το δικό μας, αλλά ευρύτερα θα είναι ωφέλιμη για κάθε Έλληνα και Ευρωπαίο πολίτη, δίνοντάς του πρόσβαση σε έργα που ανήκουν ή θα έπρεπε να ανήκουν σε όλους, και ασφάλεια όταν κάνει χρήση έργων που θεωρεί αυτονόητα ότι είναι ελεύθερα.

  1. Τα έργα που δημιουργήθηκαν από τους υπαλλήλους της κυβέρνησης, της δημόσιας διοίκησης και των δικαστηρίων, στο πλαίσιο των επίσημων καθηκόντων τους, θα πρέπει να αποτελούν Κοινό Κτήμα (Public Domain).
  2. Να διευκρινιστεί ότι η ψηφιοποίηση δεν χορηγεί νέα χρονική περίοδο προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων για τα έργα που ήταν προηγουμένως Κοινό Κτήμα. Η ψηφιοποίηση ενός έργου κατά κανόνα δεν αποτελεί έκφραση πρωτότυπης διανοητικής διεργασίας αλλά παραγωγή αντιγράφου/αντιτύπου ενός έργου.
  3. Ελευθερία Πανοράματος: Βελτίωση της ασφάλειας δικαίου των καθημερινών δραστηριοτήτων με την προσθήκη μιας εξαίρεσης για την πλήρη ελευθερία πανοράματος σε όλη την Ευρώπη. Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις που παραχωρούν «ελευθερία πανοράματος» μόνο για «μη εμπορική χρήση» (NC) είναι νομικά ασυνάρτητες, καθώς «κοινό κτήμα» και «μη εμπορικότητα» είναι αντικρουόμενοι όροι.Διαπιστώνουμε καθημερινά και στην πράξη ότι η απουσία της εξαίρεσης είναι ακατανόητη από τον πολίτη και αντικρούει στα χρηστά ήθη. Πολύ περισσότερο όταν θα πρέπει να εξηγείται ότι με την απόλυτη εφαρμογή του νόμου, δεν επιτρέπεται η δημοσίευση φωτογραφιών ακόμη και από δημόσια έργα, μνημεία, και εθνικά σύμβολα. Σύγχρονα κτίρια (όπως το ΟΑΚΑ) και μνημεία όπως αγάλματα, προτομές και αδριάντες σε δημόσιους χώρους, κατασκευασμένα με δημόσια έξοδα και που απευθύνονται στον πολίτη θα πρέπει να επιτρέπεται να φωτογραφηθούν και να χρησιμοποιηθούν με οποιοδήποτε τρόπο ως κοινό κτήμα. Ακόμη και το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη συμπεριλαμβάνεται μεταξύ έργων σε δημόσια θέα τα οποία χωρίς την ρητή ελευθερία πανοράματος και με απόλυτη εφαρμογή του νόμου βρίσκονται υπό περιορισμό (ο επικεφαλής αρχιτέκτονας πέθανε το 1961. Χωρίς την εξαίρεση θα γίνει κοινό κτήμα το 2032).Η “μη εμπορική χρήση” ωφελεί μόνο μεγάλες διεθνείς επιχειρήσεις που έχουν τους πόρους να αντεπεξέλθουν στις διαδικασίες χορήγησης αδειών για εμπορική χρήση, ενώ μεμονωμένοι καλλιτέχνες και πολίτες δεν μπορούν να ακολουθήσουν αυτό το δρόμο. Στην πράξη, η απουσία εξαίρεσης δεν αποφέρει περισσότερο εισόδημα για τους περισσότερους αρχιτέκτονες ή άλλους εικαστικούς καλλιτέχνες, καθώς ουδείς σκέφτεται ότι μπορεί να χρειάζεται άδεια, αλλά και κανείς αρχιτέκτονας ή γλύπτης δεν διεκδικεί οτιδήποτε από την δημοσίευση φωτογραφιών από τα έργα του. (σημειώνουμε εδώ ότι μιλούμε για δισδιάστατη αποτύπωση (φωτογραφίες ή άλλα) και όχι 3D αντίγραφα.Επίσης, ο ορισμός της «μη εμπορικής» χρήσης είναι αόριστος και επισφαλής στην σύγχρονη εποχή. Είναι συζητήσιμο κατά πόσο αποτελεί ή όχι εμπορική χρήση η δημοσίευση φωτογραφίας ενός έργου που βρίσκεται σε κοινή θέα, μέσα από ένα ιστότοπο με ελεύθερη πρόσβαση για τον αναγνώστη αλλά που φιλοξενεί διαφημίσεις (ακόμη και το απλούστερο blog μπορεί να περιέχει διαφημίσεις που να συνεισφέρουν στην κάλυψη εξόδων).Σύμφωνα με τα παραπάνω θεωρούμε ότι επιβάλλεται η ρητή προσθήκη εξαίρεσης για έργα σε μόνιμη δημόσια θέα.

 

Περισσότερα

Έκθεση αξιολόγησης των πνευματικών δικαιωμάτων της ΕΕ

Wikipedia Lab στη Θεσσαλονίκη

Wikipedia LabΤο Wikimedia Community User Group Greece και ο GreekLUG διοργανώνουν σεμινάριο με τον τίτλο Wikipedia Lab διάρκειας τριών εβδομαδιαίων τρίωρων μαθημάτων με έναρξη το Σάββατο 14 Μαρτίου.

Αντικείμενο του σεμιναρίου είναι η εισαγωγή και εμβάθυνση στη συνεισφορά στην Wikipedia αλλά και εισαγωγή στα υπόλοιπα αδελφικά εγχειρήματα της Wikipedia, όπως τα Wikimedia Commons και Wikidata. Τα μαθήματα είναι αυτοτελή και η απουσία από κάποιο δεν επιβαρύνει την κατανόηση των επόμενων. Η μορφή των μαθημάτων περιλαμβάνει επί τόπου πρακτική επίδειξη και εξάσκηση στη χρήση του περιβάλλοντος επεξεργασίας της Wikipedia και όλων των σχετικών λειτουργιών.

Wikipedia (1)

Η Wikipedia ή Βικιπαίδεια είναι μία διεθνής, ελεύθερου περιεχομένου, εξελισσόμενη δια συνεργασίας εγκυκλοπαίδεια, στο διαδίκτυο. Γράφεται σε συνεργασία από εθελοντές με το λογισμικό wiki, κάτι που σημαίνει ότι λήμματα μπορεί να προστεθούν ή να αλλάξουν από τον καθένα. Αποτελεί τον πέμπτο σε επισκεψιμότητα ιστότοπο στον κόσμο.

Τα Wikimedia Commons είναι ένα διαδικτυακό αποθετήριο εικόνων, ήχων και άλλων αρχείων πολυμέσων ελεύθερης χρήσης. Τα Wikidata είναι ομοίως ένα ελεύθερο, συνεργατικό εγχείρημα και αποτελεί μια γνωσιακή βάση δομημένων δεδομένων. Αμφότερα χρησιμοποιούνται για την κεντρική πρόσβαση σε πολυμέσα και δεδομένα από όλες τις Wikipedia και άλλα εγχειρήματα του Ιδρύματος Wikimedia.

Το σεμινάριο διεξάγεται στο εργαστήριο  του GreekLUG – Δημοτικό Κέντρο Πληροφορικής & Ελεύθερου Λογισμικού, Εγνατίας 96 στην Πυλαία Θεσσαλονίκης στις 14, 21, και 28 Μαρτίου, 17:30.

 Δηλώσεις συμμετοχής

Προβολή Μεγαλύτερου Χάρτη

 

  Η Βικιπαίδεια στο Facebook
  Η Βικιπαίδεια στο twitter

 

Υπεράσπιση της Ελεύθερης Γνώσης στην ΕΕ

Μετά από διαβούλευση των μελών, η Wikimedia Community User Group Greece έχει συνυπογράψει και υιοθετήσει την παρακάτω δήλωση προθέσεων:


Η Ομάδα Υπεράσπισης της Ελεύθερης Γνώσης στην ΕΕ είναι μια ομάδα Wikimedians που προωθούν την ελεύθερη πρόσβαση, και την εκ νέου χρήση, της ανθρώπινης γνώσης. Αυτό σημαίνει ότι παίρνουμε θέση σχετικά με τη ρύθμιση της ανοικτής πρόσβασης και τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας.

Προτείνουμε τρεις δράσεις που θα επεκτείνουν το κοινό κτήμα (public domain) στην Ευρωπαϊκή Ένωση, θα επιταχύνουν την ψηφιοποίηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και θα ανάψουν τη σπίθα της δημιουργικότητας, προκειμένου να προωθηθούν νέα επιχειρηματικά μοντέλα.

Κοινό Κτήμα Δημοσίων Έργων

Πιστεύουμε ότι όλα τα χρηματοδοτούμενα από το δημόσιο έργα μπορούν να ανήκουν στο κοινό και μπορούν να απελευθερώνονται ως κοινό κτήμα.

Θέλουμε να δούμε όλα τα έργα που έχουν δημοσιευτεί από τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εθνικές κυβερνήσεις και τις αντίστοιχες υπηρεσίες τους, να διατίθεται ελεύθερα.

Ζητούμε από την Ευρωπαϊκή Ένωση να καταστεί πρότυπο και να γίνει ο παγκόσμιος ηγέτης σε αυτόν τον τομέα. Η απελευθέρωση δημόσια χρηματοδοτούμενου περιεχόμενου ως κοινό κτήμα θα το εκδημοκρατίσει, θα αυξήσει τον ανταγωνισμό και θα δώσει σε νεοσύστατες εταιρίες μια πιο δίκαιη ευκαιρία. Θα έχει θετικές επιπτώσεις στον τομέα του πολιτισμού, της επιστήμης και της οικονομίας.

Ευρωπαϊκή Ελευθερία Πανοράματος

Πιστεύουμε ότι η ελευθερία πανοράματος μπορεί να εναρμονιστεί σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η δημοσίευση εικόνων από προσιτά στο κοινό κτίρια είναι παράνομη σε πολλές χώρες της ΕΕ, καθώς αρχιτεκτονικά και δημόσια έργα τέχνης καλύπτονται από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει ελευθερία στη χρήση και επαναχρησιμοποίηση εικόνων που λαμβάνονται σε δημόσιους χώρους.

Η Ελευθερία Πανοράματος επιτρέπει στους ανθρώπους να χρησιμοποιούν ελεύθερα και να μοιραστούν τις εικόνες που λαμβάνονται σε δημόσιους χώρους. Θα πρέπει να εφαρμόζεται σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, έτσι ώστε όλοι οι Ευρωπαίοι να έχουν αυτή την ελευθερία.

Ελεύθερη χρήση των ορφανών έργων

Τα ορφανά έργα είναι δημιουργίες των οποίων ο δικαιούχος των δικαιωμάτων δεν είναι γνωστός. Προστατεύονται, αν και δεν υπάρχει κάτοχος των πνευματικών δικαιωμάτων από τον οποίο μπορεί να ζητηθεί άδεια. Θέλουμε να αρθούν τα εμπόδια που παρεμποδίζουν την ψηφιοποίηση και τη χρήση των ορφανών έργων.

Θέλουμε να δούμε τα ορφανά έργα ψηφιοποιημένα και να χρησιμοποιούνται κατά τρόπο που να συμβάλλει στον πολιτισμό, την επιστήμη και την οικονομία. Ο ταχύτερος, φθηνότερος και πιο διαφανής τρόπος για να επιτευχθεί αυτό είναι να αρθούν οι υπάρχοντες περιορισμοί.

Καλούμε την Ευρωπαϊκή Ένωση να αναθεωρήσει την Οδηγία για τα Ορφανά Έργα για να ταιριάζει στην ψηφιακή εποχή, προκειμένου να διατηρηθούν αυτά τα έργα τα οποία αλλιώς μπορεί να χαθούν.

Ώρα για δράση

Με τη λήψη αυτών των μέτρων, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα επιτρέψει στους ανθρώπους να κάνουν μεγαλύτερη χρήση των πολιτιστικών έργων – οδηγώντας στη συμμετοχή, τη δημιουργικότητα και την οικονομική και κοινωνική δραστηριότητα.


Συντάχθηκε στο Λονδίνο, 4 Νοεμβρίου 2013 από τα WMDE, WMBE, WMSE, WMNL & WMUK. Συνυπογράφτηκε από το WCUG-GR τον Οκτώβριο 2014.
Τη δήλωση προθέσεων έχουν συνυπογράψει περισσότερα ευρωπαϊκά παραρτήματα Wikimedia που αναφέρονται στην meta:EU policy/Statement of Intent#Signatories.

Φωτογραφίες από τις διακοπές μας στη Βικιπαίδεια

Κατάκολο  (φωτο: Mstyslav Chernov, CC-BY-SA-3.0)
Κατάκολο
(φωτο: Mstyslav Chernov, CC-BY-SA-3.0)

Ένας από τους εύκολους τρόπους για να συνεισφέρει κανείς σε εγχειρήματα περιεχομένου όπως η Βικιπαίδεια είναι να συνεισφέρει με φωτογραφίες που έχει τραβήξει ο ίδιος. Και τι είναι αυτό που σχεδόν όλοι κάνουν στις διακοπές τους; Βγάζουν φωτογραφίες!

Οι φωτογραφίες είναι πολύτιμες. Υπάρχουν στην Βικιπαίδεια εκατοντάδες λήμματα για τόπους, για τους οποίους δεν υπάρχει καμία φωτογραφία. Για να προστεθεί μία, αυτή θα πρέπει να βρίσκεται υπό ελεύθερη άδεια χρήσης και να είναι αντιπροσωπευτική: Η κοντινή λήψη ενός ή δυο σπιτιών, του καφενείου, μιας βρύσης, δεν είναι αντιπροσωπευτική εικόνα για ένα ολόκληρο χωριό. Εννοείται ότι φωτογραφίες δικές μας ή της παρέας μας στην παραλία, είναι εκτός σκοπού του εγχειρήματος και διαγράφονται σχεδόν αμέσως. Ομοίως δεν είναι ιδιαίτερα χρήσιμη μια καλλιτεχνική φωτογραφία τέλεια από αισθητική και τεχνική άποψη ενός ηλιοβασιλέματος, της αμμουδιάς, ενός λουλουδιού κλπ. Αυτό που χρειαζόμαστε είναι συνήθως πανοραμικές ή μακρινές όψεις που δείχνουν ένα μεγάλο μέρος του τόπου.

Άγνωστο χωριό στην Ελλάδα (φωτο: Xeniakarol)
Άγνωστο χωριό στην Ελλάδα
(φωτο: Xeniakarol)

Αυτό είναι κάτι που εύκολα μπορεί να κάνει οποιοσδήποτε. Ακόμη και με μια ταπεινή κάμερα ή το κινητό του. Αρκεί να έχει διάθεση να συνεισφέρει έστω και σε αυτό το ελάχιστο των λίγων λεπτών που θα χρειαστεί για να ανεβάσει την εικόνα στα Wikimedia Commons.

Τα Wikimedia Commons είναι το κεντρικό αποθετήριο πολυμέσων για όλα τα εγχειρήματα του Wikimedia. Μια φωτογραφία που έχει ανεβεί σε αυτά, είναι διαθέσιμη σε όλες τις Βικιπαίδειες όλων των γλωσσών, στα Βικιταξίδια, στα Wikidata, κλπ. Αυτό σημαίνει ότι δεν χρειάζεται κάποιος να ανεβάσει την εικόνα στην ελληνική Βικιπαίδεια, μετά στην αγγλική, την γαλλική κλπ.

Τι χρειάζεται για να το κάνει κάποιος;

Καταρχήν να συνδεθεί ή να εγγραφεί στο Wikimedia Commons.

Μετά χρησιμοποιεί τον Οδηγό Ανεβάσματος που έχει απλά βήματα.

Το βενετσιάνικο λιμάνι των Χανίων (φωτο: Seinfeld υπό CC-BY-SA-3.0)
Το βενετσιάνικο λιμάνι των Χανίων
(φωτο: Seinfeld υπό CC-BY-SA-3.0)

Καταρχήν επιβεβαιώνουμε ότι πρόκειται για φωτογραφία που τραβήξαμε εμείς και την ανεβάζουμε με άδεια CC-BY-SA-3.0. και προχωράμε στην περιγραφή. Το όνομα του αρχείου θα πρέπει να είναι κάπως αντιπροσωπευτικό (π.χ.  Άποψη του Υψηλοχωρίου.jpg, όχι IMAG0352.jpg, DCM… κλπ). Προσθέτουμε μια περιγραφή (μπορούμε σε πολλές γλώσσες) και τουλάχιστον μια κατηγορία. Οι κατηγορίες είναι (προς το παρόν) μόνο στα αγγλικά (π.χ. Katakolo. Αν δεν υπάρχει, μπορούμε να την βάλουμε σε κατηγορία για ολόκληρο το νησί, το νομό ή την περιφέρεια. Άλλοι θα το φροντίσουν μετά.) και χρειάζονται ώστε να μπορούν και άλλοι να δουν την φωτογραφία. Μπορούμε επίσης να προσθέσουμε το γεωγραφικό πλάτος και μήκος, κάτι πολύ χρήσιμο, που θα τοποθετήσει την φωτογραφία μας σε διάφορους χάρτες (.kml) (και επίσης θα κάνει ευκολότερη την ανεύρεσή της). 

Στο επόμενο βήμα έχουμε τελειώσει και η φωτογραφία έχει αποθηκευτεί πλήρως. Μας δίνεται ο κώδικας τον οποίο μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για να προσθέσουμε την φωτογραφία στο αντίστοιχο λήμμα της Βικιπαίδειας, δίνοντας τεράστια χρησιμότητα στη συνεισφορά μας!

Θέα από την Άνω Σύρα (φωτο: Pel thal υπό την CC-BY-SA-3.0)
Θέα από την Άνω Σύρα
(φωτο: Pel thal υπό την CC-BY-SA-3.0)

Φυσικά δεν είναι μόνο αυτή η χρησιμότητα της συνεισφοράς μας. Η εικόνα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε όλες τις Βικιπαίδειες, μπορεί να καταχωρηθεί ως δήλωση στο αντικείμενο Wikidata για τον αντίστοιχο τόπο/λήμμα (με πολλαπλή χρησιμότητα για όλα τα εγχειρήματα), μπορεί ομοίως να χρησιμοποιηθεί στα Βικιταξίδια (και γιατί να μην γράψετε και ένα οδηγό για τον τόπο όπου κάνατε διακοπές;).

Λοιπόν, τώρα που γυρίσαμε όλοι στις βάσεις μας, είναι ώρα να βγάλουμε και κάτι χρήσιμο από την σχόλη μας. Εμπρός λοιπόν, να ανεβάσουμε φωτογραφίες για κάθε χωριό, νησί και παραλία της Ελλάδας!