Φωτογραφίες από τις διακοπές μας στη Βικιπαίδεια

Κατάκολο  (φωτο: Mstyslav Chernov, CC-BY-SA-3.0)
Κατάκολο
(φωτο: Mstyslav Chernov, CC-BY-SA-3.0)

Ένας από τους εύκολους τρόπους για να συνεισφέρει κανείς σε εγχειρήματα περιεχομένου όπως η Βικιπαίδεια είναι να συνεισφέρει με φωτογραφίες που έχει τραβήξει ο ίδιος. Και τι είναι αυτό που σχεδόν όλοι κάνουν στις διακοπές τους; Βγάζουν φωτογραφίες!

Οι φωτογραφίες είναι πολύτιμες. Υπάρχουν στην Βικιπαίδεια εκατοντάδες λήμματα για τόπους, για τους οποίους δεν υπάρχει καμία φωτογραφία. Για να προστεθεί μία, αυτή θα πρέπει να βρίσκεται υπό ελεύθερη άδεια χρήσης και να είναι αντιπροσωπευτική: Η κοντινή λήψη ενός ή δυο σπιτιών, του καφενείου, μιας βρύσης, δεν είναι αντιπροσωπευτική εικόνα για ένα ολόκληρο χωριό. Εννοείται ότι φωτογραφίες δικές μας ή της παρέας μας στην παραλία, είναι εκτός σκοπού του εγχειρήματος και διαγράφονται σχεδόν αμέσως. Ομοίως δεν είναι ιδιαίτερα χρήσιμη μια καλλιτεχνική φωτογραφία τέλεια από αισθητική και τεχνική άποψη ενός ηλιοβασιλέματος, της αμμουδιάς, ενός λουλουδιού κλπ. Αυτό που χρειαζόμαστε είναι συνήθως πανοραμικές ή μακρινές όψεις που δείχνουν ένα μεγάλο μέρος του τόπου.

Άγνωστο χωριό στην Ελλάδα (φωτο: Xeniakarol)
Άγνωστο χωριό στην Ελλάδα
(φωτο: Xeniakarol)

Αυτό είναι κάτι που εύκολα μπορεί να κάνει οποιοσδήποτε. Ακόμη και με μια ταπεινή κάμερα ή το κινητό του. Αρκεί να έχει διάθεση να συνεισφέρει έστω και σε αυτό το ελάχιστο των λίγων λεπτών που θα χρειαστεί για να ανεβάσει την εικόνα στα Wikimedia Commons.

Τα Wikimedia Commons είναι το κεντρικό αποθετήριο πολυμέσων για όλα τα εγχειρήματα του Wikimedia. Μια φωτογραφία που έχει ανεβεί σε αυτά, είναι διαθέσιμη σε όλες τις Βικιπαίδειες όλων των γλωσσών, στα Βικιταξίδια, στα Wikidata, κλπ. Αυτό σημαίνει ότι δεν χρειάζεται κάποιος να ανεβάσει την εικόνα στην ελληνική Βικιπαίδεια, μετά στην αγγλική, την γαλλική κλπ.

Τι χρειάζεται για να το κάνει κάποιος;

Καταρχήν να συνδεθεί ή να εγγραφεί στο Wikimedia Commons.

Μετά χρησιμοποιεί τον Οδηγό Ανεβάσματος που έχει απλά βήματα.

Το βενετσιάνικο λιμάνι των Χανίων (φωτο: Seinfeld υπό CC-BY-SA-3.0)
Το βενετσιάνικο λιμάνι των Χανίων
(φωτο: Seinfeld υπό CC-BY-SA-3.0)

Καταρχήν επιβεβαιώνουμε ότι πρόκειται για φωτογραφία που τραβήξαμε εμείς και την ανεβάζουμε με άδεια CC-BY-SA-3.0. και προχωράμε στην περιγραφή. Το όνομα του αρχείου θα πρέπει να είναι κάπως αντιπροσωπευτικό (π.χ.  Άποψη του Υψηλοχωρίου.jpg, όχι IMAG0352.jpg, DCM… κλπ). Προσθέτουμε μια περιγραφή (μπορούμε σε πολλές γλώσσες) και τουλάχιστον μια κατηγορία. Οι κατηγορίες είναι (προς το παρόν) μόνο στα αγγλικά (π.χ. Katakolo. Αν δεν υπάρχει, μπορούμε να την βάλουμε σε κατηγορία για ολόκληρο το νησί, το νομό ή την περιφέρεια. Άλλοι θα το φροντίσουν μετά.) και χρειάζονται ώστε να μπορούν και άλλοι να δουν την φωτογραφία. Μπορούμε επίσης να προσθέσουμε το γεωγραφικό πλάτος και μήκος, κάτι πολύ χρήσιμο, που θα τοποθετήσει την φωτογραφία μας σε διάφορους χάρτες (.kml) (και επίσης θα κάνει ευκολότερη την ανεύρεσή της). 

Στο επόμενο βήμα έχουμε τελειώσει και η φωτογραφία έχει αποθηκευτεί πλήρως. Μας δίνεται ο κώδικας τον οποίο μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για να προσθέσουμε την φωτογραφία στο αντίστοιχο λήμμα της Βικιπαίδειας, δίνοντας τεράστια χρησιμότητα στη συνεισφορά μας!

Θέα από την Άνω Σύρα (φωτο: Pel thal υπό την CC-BY-SA-3.0)
Θέα από την Άνω Σύρα
(φωτο: Pel thal υπό την CC-BY-SA-3.0)

Φυσικά δεν είναι μόνο αυτή η χρησιμότητα της συνεισφοράς μας. Η εικόνα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε όλες τις Βικιπαίδειες, μπορεί να καταχωρηθεί ως δήλωση στο αντικείμενο Wikidata για τον αντίστοιχο τόπο/λήμμα (με πολλαπλή χρησιμότητα για όλα τα εγχειρήματα), μπορεί ομοίως να χρησιμοποιηθεί στα Βικιταξίδια (και γιατί να μην γράψετε και ένα οδηγό για τον τόπο όπου κάνατε διακοπές;).

Λοιπόν, τώρα που γυρίσαμε όλοι στις βάσεις μας, είναι ώρα να βγάλουμε και κάτι χρήσιμο από την σχόλη μας. Εμπρός λοιπόν, να ανεβάσουμε φωτογραφίες για κάθε χωριό, νησί και παραλία της Ελλάδας!

 

 

Επιστημονικά αρχεία πολυμέσων παίρνουν δεύτερη ζωή στην Wikipedia

Στα εγχειρήματα του Wikimedia, ο  ήχος και το βίντεο κατά παράδοση ένα βήμα πίσω σε σχέση με το κείμενο και τις στατικές εικόνες (ωστόσο,  αλλαγές είναι σε εξέλιξη). Αντίθετα, όλο και περισσότερες επιστημονικές δημοσιεύσεις έρχονται με αρχεία ήχου και βίντεο, αν και αυτά είναι – μια κληρονομιά από την εποχή της εκτύπωσης – συνήθως υποβιβασμένα ως «συμπληρωματικό υλικό” και όχι ενσωματωμένα δίπλα στα κρίσιμα αποσπάσματα κειμένου. Και ένας αυξανόμενος αριθμός αυτών των δημοσιεύσεων είναι υπό Ανοικτή Πρόσβαση , δηλαδή διατίθενται ελεύθερα με άδειες Creative Commons που επιτρέπουν για το υλικό αυτό να επαναχρησιμοποιηθεί σε άλλα πλαίσια.

Γιατί να μην εμπλουτίσουμε θεματικά σχετικές σελίδες του Wikimedia με τέτοια αρχεία πολυμέσων; Εδώ είναι όπου έρχεται το Open Access Media Importer (OAMI). Καθιστά τα επιστημονικά κλιπ ήχου και βίντεο προσβάσιμα στην κοινότητα Wikimedia και ένα ευρύτερο δημόσιο κοινό. Το OAMI είναι ένα open-source πρόγραμμα (ή «bot») που περιηγείται το PubMed Central – μια βάση δεδομένων πλήρους κειμένου με πάνω από 3 εκατομμύρια βιοϊατρικά ερευνητικά άρθρα – και εξάγει αρχεία πολυμέσων από τα δημοσιεύματα της βάσης δεδομένων που είναι διαθέσιμα υπό συμβατές με το Wikimedia άδειες χρήσης.

Τέτοιοι φιλικοί προς την επαναχρησιμοποίηση όροι είναι το βασικό συστατικό για να κάνουν το ακαδημαϊκό υλικό χρήσιμο πέραν του άρθρου στο οποίο έχει αρχικά δημοσιευθεί.  Ωστόσο,  το OAMI έχει ως στόχο να καταστήσει αυτό το υλικό ακόμη πιο χρήσιμο με το να το κάνει προσβάσιμο:

  • σε μέρη όπου οι άνθρωποι πραγματικά να ψάχνουν για αυτό (οι πλατφόρμες του Wikimedia είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα),
  • σε μια ενιαία μορφή  (στην περίπτωσή μας Ogg Vorbis / Theora, η οποία δεν επιβαρύνεται με περιορισμούς ευρεσιτεχνίας), και
  • κατά τρόπο που να επιτρέπει τον συνεργατικό σχολιασμό με σχετικά μεταδεδομένα. Αυτό καθιστά πολύ πιο εύκολο το να περιηγηθείτε και να αναζητήσετε αρχεία πολυμέσων.

Από τις πρώτες δοκιμές με το bot στα μέσα του 2012, το ποσό των αρχείων βίντεο στα Commons έχει υπερδιπλασιαστεί από περίπου 15.000 σε πάνω από 38.οοο (εκ των οποίων περίπου το 10% χρησιμοποιούν τη μορφή WebM , τα υπόλοιπα Ogg Theora). Μεγάλο μέρος αυτής της αύξησης οφείλεται στο OAMI , το οποίο έχει ανεβάσει πάνω από 14.000 αρχεία μέχρι τώρα – κυρίως βίντεο, με μερικές εκατοντάδες αρχεία ήχου μεταξύ τους.  Πάνω από 700 από αυτά τα αρχεία χρησιμοποιούνται σήμερα σε πάνω από 50 εγχειρήματα του Wikimedia, κάτι που τα εκθέτει σε ένα σύνολο περίπου 3 εκατομμύρια προβολές σελίδων το μήνα – μια κλίμακα τα περισσότερα από αυτά ποτέ δεν θα είχαν φτάσει μέσω των συμπληρωματικών υλικών εντός των οποίων είχαν αρχικά δημοσιευθεί.

Το Open Access Media Importer έχει αναπτυχθεί από μια ομάδα τριών: Daniel Mietchen (επικεφαλής του έργου), Nils Dagsson Moskopp (ανάπτυξη λογισμικού) και Raphael Wimmer (υποδομή). Η αρχική ανάπτυξή του έχει υποστηριχθεί από μια επιχορήγηση από το Wikimedia Γερμανίας eV . Μόλις το υλικό ανεβαίνει στο Wikimedia Commons, η κοινότητα εκεί βοηθά στη βελτίωση της κατηγοριοποίησης και τις περιγραφές αρχείων, διορθώνοντας τη μετατροπή αρχείων ή προβλήματα μικρογραφίας, με τη μετονομασία αρχείων ή την περικοπή τους. Σε αυτή τη βάση, οι συντάκτες της Wikipedia που ψάχνουν για εικονογράφηση μπορούν στη συνέχεια να βρουν εύκολα το υλικό αυτό και να το ενσωματώσουν σε λήμματα στα οποία εργάζονται. Το  WikiProject Open Access βοηθά επίσης με αυτό, και έχει παρουσιάσει μια από αρχεία που προέρχονται από το OAMI στο Αρχείο Ανοιχτής Πρόσβασης της Ημέρας  που αναδεικνύει αρχεία από πηγές  Ανοιχτής Πρόσβασης που χρησιμοποιούνται πολλές φορές στα πλαίσια του Wikimedia.

 

Daniel Mietchen (WikiProject Open Access) and Raphael Wimmer
Πλήρες post στο blog του Ιδρύματος Wikimedia