Εργαστήριο τεκμηρίωσης στην Αμοργό στο πλαίσιο του έργου «Ψηφιακές Κυκλάδες»

Το Σάββατο 13 Δεκεμβρίου 2025 είχα την ευκαιρία να εκπροσωπήσω τη Βικιελληνιστί, τη νέα πρωτοβουλία, η οποία στοχεύει στην ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας στη Βικιπαίδεια και τη συμμετοχική παραγωγή ελληνόγλωσσου και ελληνικού ενδιαφέροντος περιεχομένου, σε ένα συμμετοχικό εργαστήριο το οποίο διοργανώθηκε από το Δίκτυο Αρχιπέλαγος στην Αμοργό.

Το εργαστήριο είχε ως στόχο την τεκμηρίωση και καταλογογράφηση του φωτογραφικού υλικού, το οποίο έχει συγκεντρωθεί από τα φωτογραφικά αρχεία των ψαράδων του νησιού προσκαλώντας τα μέλη της τοπικής κοινότητας να συνεισφέρουν πληροφορίες και να αναρτήσουν υλικό στο υπό ανάπτυξη, ανοιχτού κώδικα αποθετήριο πολιτιστικής κληρονομιάς του Δικτύου Αρχιπέλαγος.

Η εκδήλωση διοργανώθηκε στο πλαίσιο του έργου «Ψηφιακές Κυκλάδες», μέσω του οποίου διαφυλάσσεται η τοπική, προφορική και κοινοτική γνώση των Κυκλάδων, δημιουργώντας μια δίγλωσση (στα ελληνικά και στα αγγλικά) υποδομή ανοιχτής πρόσβασης. Το έργο τοποθετεί τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και την ψηφιακή συμμετοχή στο επίκεντρο ενός ανοιχτού, συμμετοχικού οικοσυστήματος, προωθώντας τη σύγχρονη ψηφιακή πολιτιστική κληρονομιά των νησιών ως ένα ζωντανό πεδίο με σημαντικές αλλά ακόμη ανεκμετάλλευτες καλλιτεχνικές, δημιουργικές και ερευνητικές δυνατότητες. Υλοποιείται υπό την αιγίδα και με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού, καθώς και με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και της Γενικής Γραμματείας Αιγαίου & Νησιωτικής Πολιτικής του Υπουργείου Ναυτιλίας & Νησιωτικής Πολιτικής.

Η δική μου παρουσίαση και συμμετοχή είχε ως βασικό της άξονα την εισαγωγή των συμμετεχόντων στα βασικά εργαλεία καταλογογράφησης και ανάρτησης υλικού μέσω του Wikibase, του ανοιχτού κώδικα λογισμικού, το οποίο επιτρέπει τη δημιουργία βάσεων γνώσης και χρησιμοποιείται για την αποθήκευση, επεξεργασία και σύνδεση δεδομένων.

Το εργαστήριο έλαβε χώρα στην πρόσφατα εγκαινιασμένη Ιωαννίδειο Δημοτική Βιβλιοθήκη Αμοργού, έναν πραγματικά εντυπωσιακό χώρο, με την υπεύθυνη για τη λειτουργία της, Νεκταρία Πρασίνου να συμβάλλει στο εργαστήριο τόσο κατά την ημέρα της διεξαγωγής του όσο και στην προετοιμασία του.

Αρχικά έγινε μία παρουσίαση των δράσεων του Δικτύου του Αρχιπελάγους, από τον ιδρυτή και διευθυντή του Jacob Moe, με έμφαση στο πρότζεκτ των «Ψηφιακών Κυκλάδων», τις απαρχές του και στη διαδικασία η οποία ακολουθήθηκε προκειμένου να συλλεχθεί το υλικό.

Στη συνέχεια έκανα μία σύντομη παρουσίαση για το κίνημα Wikimedia και τα εγχειρήματά του, τη Βικιελληνιστί και το Wikimedia Community User Group. Ακολούθησε συζήτηση τόσο μέσω ερωτήσεων από τους συμμετέχοντες όσο και με ανταλλαγή απόψεων σχετικά με το προς δημιουργία αποθετήριο του υλικού που έχει ήδη συγκεντρωθεί αλλά και της δυνατότητας προσθήκης επιπλέον υλικού στο μέλλον. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στο γεγονός ότι το αποθετήριο θα δημιουργηθεί με εργαλεία ανοιχτού κώδικά ώστε να είναι προσβάσιμο από κάθε ενδιαφερόμενο και να παρέχει παράλληλα σε κάθε μέλος της τοπικής κοινότητας το οποίο έχει στη διάθεσή του ή έχει τη δυνατότητα να αντλήσει και να ψηφιοποιήσει νέο υλικό, να το προσθέσει άμεσα στη βάση δεδομένων.

Ακολούθησε το πρακτικό σκέλος του εργαστηρίου, όπου οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με τις φωτογραφίες και να επεξεργαστούν τα δεδομένα.

Η διεξαγωγή του εργαστηρίου κρίνεται ως επιτυχημένη καθώς επιτεύχθηκαν όλοι οι βασικοί του στόχοι. Δόθηκε έμφαση και μεταφέρθηκε στην τοπική κοινωνία η προσπάθεια διαφύλαξης της τοπικής, προφορικής και κοινοτικής γνώση μέσω των «Ψηφιακών Κυκλάδων». Η τοπική κοινωνία είναι εξάλλου βασικός πυλώνας του έργου καθώς αποτελεί το βασικό πάροχο του προς ψηφιοποίηση υλικού, έχοντας και τη δυνατότητα της συλλογής πληροφοριών για την τεκμηρίωσή του.

Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η επιλογή της Αμοργού ως τόπου διεξαγωγής του εργαστηρίου και έναρξης της τρέχουσας φάσης του έργου.Από το εξαιρετικά σύντομο πέρασμά μου από το νησί κρατάω πάντως την άγρια ομορφιά του τοπίου και την ήρεμη ομορφιά της ψυχής των ανθρώπων και τη φιλοξενία τους.

Σημαντικό ήταν επίσης το γεγονός ότι η συγκεκριμένη δράση απετέλεσε την έναρξη της συνεργασίας του Δικτύου Αρχιπέλαγος με τη Βικιελληνιστί και προσδοκούμε τη συνέχιση και την εξέλιξη της συνεργασίας αυτής και σε άλλους τομείς, καθώς αφενός το Αρχιπέλαγος αποτελεί μία εξαιρετική προσπάθεια και αφετέρου εντοπίζονται πολλά σημεία σύγκλισης μεταξύ των δύο πρωτοβουλιών.

Αποτελέσματα μαραθωνίου εικονογράφησης και καταχώρησης δεδομένων WLM 2025

Ολοκληρώθηκε στις 24 Δεκεμβρίου 2025 ο μαραθώνιος εικονογράφησης και καταχώρησης δεδομένων WLM 2025, ο οποίος στόχευσε στην καταχώρηση δομημένων δεδομένων αλλά και των εμπλουτισμό λημμάτων της Βικιπαίδειας και αντικειμένων Wikidata με εικόνες, οι οποίες δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο του ελληνικού σκέλους του διαγωνισμού φωτογραφίας Wiki Loves Monuments 2025.

Ο μαραθώνιος, ο οποίος διοργανώθηκε από το Wikimedia Community User Group Greece, συνέβαλλε τόσο στον εμπλουτισμό λημμάτων και αντικειμένων με τις φωτογραφίες του διαγωνισμού αλλά και με την τεκμηρίωση τους με δομημένα δεδομένα ώστε να είναι αμεσότερα προσβάσιμες.

Νικητές του διαγωνισμού αναδείχθηκαν οι χρήστες Pavlos1988 και Fotis A., οι οποίοι και θα λάβουν έως δώρο βιβλία της επιλογής τους αξίας €40 και €30 αντίστοιχα.

Νικητές Wiki Loves Monuments 2025

Περισσότερες από 1.900 εικόνες με μνημεία της Ελλάδας επιφορτώθηκαν στα Commons στο πλαίσιο του ελληνικού σκέλος του διαγωνισμού Wiki Loves Monuments 2025, του διεθνούς διαγωνισμού φωτογραφίας μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς, οποίος διήρκησε καθ΄ όλη τη διάρκεια του Οκτωβρίου.

Οι συμμετέχοντες στο ελληνικό σκέλος του διαγωνισμού διαγωνίστηκαν για τα εξής βραβεία:

  • 1η θέση: Δωροκάρτα 400 ευρώ
  • 2η θέση: Δωροκάρτα 300 ευρώ
  • 3η θέση: Δωροκάρτα 250 ευρώ

Στους διαγωνιζόμενους που κατέκτησαν τις 10 υψηλότερες θέσεις στην κατάταξη θα δοθεί επίσης και από ένα πόστερ με τη φωτογραφία με την οποία συμμετείχαν.

Το Wiki Loves Monuments στην Ελλάδα διεξήχθη υπό την επίβλεψη του Wikimedia Community User Group Greece.

Ακολουθούν οι 10 νικήτριες εικόνες του διαγωνισμού, οι οποίες έχουν ήδη υποβληθεί και στο διεθνή διαγωνισμό. Οι νικητές της διεθνούς φάσης του διαγωνισμού με τα αντίστοιχα βραβεία θα ανακοινωθούν πιθανότατα τον Ιανουάριο 2026.

Ναός Προφήτη Ηλία – Χριστού, Τοπλού Φωτογραφία: C messier
Πανοραμική θέα των Μονών Ρουσάνου, Βαρλαάμ και Μεγάλου Μετεώρου στα Μετέωρα Φωτογραφία: Giles Laurent
Η Ακρόπολη της Λίνδου φωτισμένη μετά τη βροχή πάνω από τον οικισμό Φωτογραφία: Aneza Palaiou

Τρεις θόλοι της Οίας στη Σαντορίνη τη νύχτα Φωτογραφία: Giles Laurent
Ο Ναός του Ποσειδώνα στο Σούνιο Φωτογραφία: Wkkasimag
Ο ναός του Αγίου Νικολάου στην Ερμούπολη της Σύρου
Φωτογραφία: Αλεξανδρής Αλέξης
Ο Ναός του Ποσειδώνα στο Σούνιο
Φωτογραφία: Wkkasimag

Ψηφιακές Κυκλάδες: Εργαστήριο τεκμηρίωσης στην Αμοργό

Πριν τα κινητά τηλέφωνα και τις ψηφιακές κάμερες, και πολύ πριν το TikTok, το Instagram και τις selfie, αφηγούμασταν για πολλές δεκαετίες την καθημερινή τους ιστορία μέσα από διαφορετικές μορφές μέσων. Οικιακές ταινίες, ηχογραφήσεις και φωτογραφίες αποτύπωναν τις εφήμερες στιγμές, διαμορφώνοντας έναν πολύτιμο αρχείο τοπικής μνήμης και πολιτισμού που με το πέρασμα του χρόνου γίνεται ολοένα και πιο ευάλωτο.

Στο πλαίσιο του πρότζεκτ «Ναυτικές τέχνες των Κυκλάδων» (2023–24), το Δίκτυο Αρχιπέλαγος συνεργάστηκε με τον Επαγγελματικό Σύλλογο Αλιέων Αμοργού για την ψηφιοποίηση φωτογραφικών αρχείων των ψαράδων του νησιού, παρουσιάζοντας και μια έκθεση τον Ιούνιο του 2024 στον Αθλητικό, Ναυτικό και Πολιτιστικό Σύλλογο Αμοργού. Τώρα, στο πλαίσιο του πρότζεκτ «Ψηφιακές Κυκλάδες», διοργανώνει ένα συμμετοχικό εργαστήριο με στόχο την τεκμηρίωση και καταλογογράφηση αυτού του φωτογραφικού υλικού, προσκαλώντας τα μέλη της κοινότητας να συνεισφέρουν πληροφορίες και να αναρτήσουν υλικό στο υπό ανάπτυξη, ανοιχτού κώδικα αποθετήριο πολιτιστικής κληρονομιάς του Δικτύου Αρχιπέλαγος.

Το εργαστήριο, με εισηγητή τον Μαρκέλλο Στεβή (ιδρυτικό μέλος του Wikipedia Community User Group Greece), θα εισαγάγει τους συμμετέχοντες στα βασικά εργαλεία καταλογογράφησης και ανάρτησης υλικού μέσω του Wikidata, ενός εργαλείου ανοιχτών δεδομένων που αποτελεί μέρος του οικοσυστήματος εφαρμογών του Wikimedia.

Οι «Ψηφιακές Κυκλάδες» διαφυλάσσουν την τοπική, προφορική και κοινοτική γνώση των Κυκλάδων, δημιουργώντας μια δίγλωσση (ελληνικά & αγγλικά) υποδομή ανοιχτής πρόσβασης. Το έργο τοποθετεί τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και την ψηφιακή συμμετοχή στο επίκεντρο ενός ανοιχτού, συμμετοχικού οικοσυστήματος, προωθώντας τη σύγχρονη ψηφιακή πολιτιστική κληρονομιά των νησιών ως ένα ζωντανό πεδίο με σημαντικές αλλά ακόμη ανεκμετάλλευτες καλλιτεχνικές, δημιουργικές και ερευνητικές δυνατότητες.

Συνεργάτες: ΒίκιΕλληνιστί, Ιωαννίδειος Δημοτική Βιβλιοθήκη Αμοργού, Επαγγελματικός Σύλλογος Αλιέων Αμοργού «Χοζοβιώτισσα»


Το έργο «Ψηφιακές Κυκλάδες» υλοποιείται υπό την αιγίδα και με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού, καθώς και με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και της Γενικής Γραμματείας Αιγαίου & Νησιωτικής Πολιτικής του Υπουργείου Ναυτιλίας & Νησιωτικής Πολιτικής.

Δηλώσεις συμμετοχής στη σελίδα: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZWtK5mZ37VWNap6pm-kl3BtwmIt-2RdmpG5yfEnFvOW8Mg/viewform