Για μια Wikipedia πιο φιλική στις γυναίκες (#WikiGap)

Και στην Κύπρο το #WikiGap, μια πρωτοβουλία της Σουηδίας για την αύξηση της αντιπροσώπευσης γυναικών στη Wikipedia και γενικά στο διαδίκτυο

Η ανισότητα των φύλων στη Wikipedia, τη μεγαλύτερη διαδικτυακή, ανοικτή εγκυκλοπαίδεια στον κόσμο, ήταν το θέμα που απασχόλησε στις 8 Μαρτίου 2018, Διεθνή Ημέρα της Γυναίκας, μια πρωτότυπη και πολύ ενδιαφέρουσα εκδήλωση της Πρεσβείας της Σουηδίας στη Λευκωσία, σε συνεργασία με την Ειρηνευτική Δύναμη του ΟΗΕ, τη μη κυβερνητική οργάνωση Μεσογειακό Ινστιτούτο Μελετών Κοινωνικού Φύλου (MIGS) και τη Wikimedia.

Η εκδήλωση, που έγινε στο Σπίτι της Συνεργασίας, κοντά στο Λήδρα Πάλας, στη διαχωριστική γραμμή στη Λευκωσία, είχε τίτλο #WikiGap – επρόκειτο για ένα μαραθώνιο λημματογράφησης πάνω σε γυναικείες προσωπικότητες της Κύπρου, στη Wikipedia, στο πλαίσιο παράλληλων μαραθώνιων λημματογράφησης, σε περισσότερες από 40 χώρες ανά τον κόσμο, με την ευκαιρία της Ημέρας της Γυναίκας, που οργάνωσε η Wikimedia Σουηδίας, σε συνεργασία με το Σουηδικό Υπουργείο Διεθνών Σχέσεων, με στόχο τη μείωση της έμφυλης ανισορροπίας των συντακτών και του περιεχομένου της Wikipedia. Στη διάρκεια του διεθνούς #WikiGap, άνθρωποι σε όλο τον κόσμο, μαζεύτηκαν και πρόσθεσαν νέο περιεχόμενο στη Wikipedia, με προφίλ γυναικών, επιστημόνων, εμπειρογνωμόνων και ηγετικών προτύπων, σε διάφορα πεδία, έτσι ώστε να αυξηθεί η αντιπροσώπευση γυναικών στη Wikipedia και γενικά στο διαδίκτυο. Η εκδήλωση άρχισε με καλωσόρισμα από την Πρέσβειρα της Σουηδίας στην Κύπρο Anna Olsson Vrang και τη Διευθύντρια του MIGS, Σουσάνα Παύλου. Μεταδόθηκε επίσης, μήνυμα μέσω βίντεο, από τη Σουηδή Υπουργό Εξωτερικών Margot Wallström.

Άρθρα στα ελληνικά και τα τουρκικά

Μαζί με μια ομάδα επιλεγμένων, εμπνευσμένων ατόμων, οι οργανωτές αφιέρωσαν τη Διεθνή Ημέρα της Γυναίκας, στη λημματογράφηση στη Wikipedia, άρθρων διακεκριμένων Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων γυναικών, που έχουν σημαντική προσφορά στην ειρήνη και στην πολιτική. Ο στόχος ήταν να δημοσιευτούν 20-30 νέα ή μεταφρασμένα άρθρα στα ελληνικά και τα τουρκικά. Η εκδήλωση στόχευσε επίσης, να δείξει στους συμμετέχοντες, πόσο εύκολο είναι να συνεισφέρουν στη Wikipedia και έτσι να ενθαρρύνουν τη συνέχιση της εμπλοκής των γυναικών, μετά τη μέρα αυτή. Προσκεκλημένος ομιλητής, ήταν ο Μάριος Μαγιολαδίτης από την Κέρκυρα, εμπειρογνώμονας της Wikimedia Community User Group Greece, που μίλησε στην εκδήλωση για την παρουσίαση του φύλου στο διαδίκτυο και στη Wikipedia και στη συνέχεια βοήθησε και έδωσε οδηγίες στις παρευρισκόμενες, στο πλαίσιο του μαραθώνιου λημματογράφησης στη διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια – οι περισσότερες προσήλθαν στην εκδήλωση, μεταφέροντας μαζί τους, τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές τους, όπως τους είχαν υποδείξει οι οργανωτές. Παρευρέθηκαν γυναίκες μέλη γυναικείων και μη κυβερνητικών οργανώσεων και από τις δύο κοινότητες, μεταξύ των οποίων η Salpy Eskidjian Weiderud, Εκτελεστική Συντονίστρια του Γραφείου για τον Διάλογο των Θρησκευτικών Ηγετών στην Κύπρο (The Religious Track of the Cyprus Peace Process), που είναι μια πρωτοβουλία υπό την αιγίδα της Σουηδικής Πρεσβείας στη Λευκωσία.

Άγνωστα, τα επιτεύγματα γυναικών

Ο Μάριος Μαγιολαδίτης, είπε ότι η Wikipedia ιδρύθηκε το 2001 και είναι σήμερα η μεγαλύτερη διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια που λειτουργεί με λήμματα από τους χρήστες της. Κάθε μήνα, η Wikipedia έχει 18 δισεκατομμύρια επισκέψεις, που την κάνουν μια από τις μεγαλύτερες σε επισκεψιμότητα, σελίδες στον κόσμο. Το site της, είναι διαθέσιμο σε 280 γλώσσες όπου περισσότερα από 20 χιλιάδες νέα άρθρα, προστίθενται κάθε μήνα. Κι όμως οι βιογραφίες γυναικών, ή τα προγράμματα που λειτουργούν γυναίκες, φτάνουν μόνο το 17% του 1.4 εκατομμυρίου βιογραφιών και σελίδων με προγράμματα, στην αγγλική γλώσσα. Ο αντίστοιχος αριθμός στο site της στην ελληνική γλώσσα, είναι 13% και στην τουρκική, είναι 33%. Μεταξύ 74% και 90% του περιεχομένου της αγγλικής έκδοσης της Wikipedia, δημιουργήθηκε από άντρες. Έτσι, η απουσία αντιπροσώπευσης γυναικών σε μια τεράστια πηγή πληροφόρησης, όπως η Wikipedia, διαιωνίζει τις παρούσες έμφυλες δομές, όπου τα επιτεύγματα γυναικών, είναι λιγότερο γνωστά και αναγνωρισμένα».

Ο σεξισμός στο περιεχόμενο λημμάτων

Αναφερόμενος στη λειτουργία και τη δομή της Wikipedia, ο Μάριος Μαγιολαδίτης υπενθύμισε μια φράση-κλειδί ενός από τους ιδρυτές της, του Αμερικανού επιχειρηματία Jimmy Wales: «Φανταστείτε έναν κόσμο, όπου ο καθένας θα έχει ελεύθερη πρόσβαση στο σύνολο της ανθρώπινης γνώσης. Αυτό ακριβώς κάνουμε!». Ο Ελλαδίτης εμπειρογνώμονας, πρόσθεσε τα εξής: «Ο καθένας και η καθεμία, μπορεί να συνεισφέρει στη Wikipedia. Η συνεισφορά είναι εθελοντική (no paid editing). «Crowdsourcing», είναι η πράξη της μεταφοράς της εργασίας που παραδοσιακά εκτελείται από έναν καθορισμένο φορέα (συνήθως έναν υπάλληλο), σε ένα μη-καθορισμένο, συνήθως μεγάλο πλήθος ανθρώπων, στη μορφή ανοιχτής πρόσκλησης. Οι αποφάσεις παίρνονται με «συναίνεση» και όχι «κατά πλειοψηφία». Οι επιπλέον ρόλοι, μοιράζονται από την ίδια την κοινότητα, με ψηφοφορία (διαχειριστής, γραφειοκράτης, κλπ. Η απουσία γυναικών από την επεξεργασία λημμάτων, οδηγεί σε σεξισμό στο περιεχόμενο των λημμάτων, δημιουργία λημμάτων κατά κύριο λόγο ανδρικού ενδιαφέροντος και ανδρική οπτική σε μια σειρά ζητήματα. Ακόμα και όταν τα λήμματα είναι εκεί, συνήθως διαστρεβλώνονται, ώστε να αντανακλούν έμφυλες ανισότητες. Μια μελέτη που διεξήγαγε το MIT πέρυσι, έδειξε ότι στα λήμματα για γυναίκες, το φύλο υπερτονίζεται, με την υπερβολική χρήση λέξεων όπως «θηλυκό», «γυναίκα» ή «κυρία». Επιπλέον, συχνά επικεντρώνονται στις «προσωπικές ζωές» τους και τις οικογένειες – το οποίο δε συμβαίνει στα λήμματα για άνδρες. Περισσότερες από 4 χιλιάδες γυναίκες επιστήμονες, δεν έχουν λήμμα στην Αγγλική Wikipedia, συμπεριλαμβανομένων μελών της Royal Society. Οι γυναίκες έχουν λόγο! Μπορούν να αλλάξουν τα λήμματα της Wikipedia. Μπορούν να δημιουργήσουν νέα λήμματα, με βάση τα ενδιαφέροντά τους!».

Η σημασία του φύλου στην επίλυση διενέξεων

Παρουσίαση της Σουηδικής εξωτερικής πολιτικής σε θέματα φεμινισμού και της σημασίας του φύλου στην επίλυση διενέξεων, έκανε στην ομιλία της η Margareta Wahlström, διακεκριμένη Σουηδή διπλωμάτης, Πρόεδρος του Σουηδικού Ερυθρού Σταυρού και μέλος του Δικτύου Διαμεσολάβησης Γυναικών Σουηδίας (Swedish Women’s Mediation Network), που ήταν η βασική ομιλήτρια της εκδήλωσης στο Σπίτι της Συνεργασίας. Μίλησε για την φεμινιστική εξωτερική πολιτική της Σουηδίας, για την ανάγκη μιας προοπτικής με ισότητα φύλων στη διπλωματία, στη διαμεσολάβηση σε συγκρούσεις, και αλλού. Όπως επισημαίνεται σε βιογραφικό της από τη Σουηδική Πρεσβεία στη Λευκωσία, η Margareta Wahlström, έχει 35 χρόνια εμπειρίας σε εργασία πάνω στην ανάπτυξη και σε διαχείριση κρίσεων από ηγετικές θέσεις, όπως Ειδική Αντιπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για θέματα αντιμετώπισης κρίσεων, επικεφαλής της UNISDR και από άλλες θέσεις στον Ερυθρό Σταυρό και την Ερυθρά Ημισέλινο. Η μεγάλη εμπειρία της, αφορά την αντιμετώπιση επειγόντων και κρίσιμων συγκρούσεων, όπως και θεμάτων βιώσιμης ανάπτυξης. Το Δίκτυο Διαμεσολάβησης Γυναικών Σουηδίας, του οποίου είναι μέλος η Margareta Wahlström, ιδρύθηκε το 2015 από την Υπουργό Εξωτερικών της Σουηδίας Margot Wallstrom, με στόχο να αποδείξει ότι η απουσία γυναικών από διαπραγματεύσεις, δεν μπορεί να αποδοθεί σε απουσία ικανών διαμεσολαβητριών γυναικών. Το Σουηδικό Δίκτυο, είναι μέρος ενός ευρύτερου Σκανδιναβικού Δικτύου Διαμεσολαβητριών Γυναικών και περιλαμβάνει εννιά διακεκριμένες Σουηδέζες διπλωμάτες, με μακρά εμπειρία στην ειρηνευτική διαδικασία και στη διπλωματία.

 

Ο εκ Κέρκυρας Μάριος Μαγιολαδίτης, εμπειρογνώμονας της Wikimedia Community UserGroup Greece, μιλά στην εκδήλωση για την παρουσίαση του φύλου στο διαδίκτυο και στη Wikipedia.

Ο Μάριος Μαγιολαδίτης, βοηθά παρευρισκόμενες, στη λημματογράφηση στη Wikipedia – οι περισσότερες προσήλθαν στην εκδήλωση, μεταφέροντας μαζί τους, τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές τους, όπως τους είχαν υποδείξει οι οργανωτές.

Μερικές από τις παρευρισκόμενες που συμμετείχαν στην εκδήλωση της Σουηδικής Πρεσβείας στη Λευκωσία.

Τι κάναμε στο WikiFemHack;

Παρουσίαση σχετικά με τις φυλετικές ανισότητες στο WikiFemHack

Το Σαββάτο 7 Οκτωβρίου η Wikimedia Community User Group Greece διοργάνωσε μια σημαντική ημερίδα / workshop στη Θεσσαλονίκη, το WikiFemHack. Η διοργάνωση έγινε σε συνεργασία με το Open Knowledge Greece και την SheSharp και πραγματοποιήθηκε στο χώρο του OK!Thess.

Η ημερίδα εστίαζε στις φυλετικές ανισότητες στην τεχνολογία (Gender Gap) και τις έμφυλες ταυτότητες. Μεταξύ άλλων, βασικός στόχος της ημερίδας είναι η προσέλκυση γυναικών, η ενημέρωσή τους και η αύξηση της συμμετοχής τους σε θέματα τεχνολογίας, στον προγραμματισμό και στη Βικιπαίδεια.

Γράφημα πίτας: 71% γυναίκες, 27% άνδρες, 2% άλλο
Συμμετοχή στο WikiFemHack κατά φύλο

Όσες και όσοι παραβρέθηκαν είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν τους κανόνες λειτουργίας και τον κώδικα πίσω από τη Βικιπαίδεια και τα υπόλοιπα πρότζεκτ του Wikimedia Foundation, να εμπλουτίσουν την Ελληνική Βικιπαίδεια με περιεχόμενο αλλά και να δείξουν το ταλέντο τους προγραμματίζοντας.

Η εκδήλωση είχε δύο σκέλη τα οποία εξελίχθηκαν ταυτόχρονα σε δυο χώρους.

Στον πρώτο χώρο έγιναν παρουσιάσεις από Έλληνες και διεθνείς ερευνητές δίνοντας βάρος σε εγχειρήματα που συμμετείχαν ή θα μπορούσαν να συμμετέχουν γυναίκες κ.α. (Thesswiki, Wiki Loves Women, WikiWomenCamp, Women in Red, κ.α.) Υπήρξαν ομιλήτριες από το εξωτερικό είτε μέσω Skype είτε δια ζώσης. Προς το τέλος παρουσιάστηκαν και τα μέχρι τώρα αποτελέσματα τη έρευνας που διεξάγεται στην Ελλάδα με χρηματοδότηση του Wikimedia Foundation με τον τίτλο “Why Women Don’t Edit Wikipedia?”

Ταυτόχρονα, στο δεύτερο χώρο, ακριβώς από πάνω πραγματοποιούνταν επεξεργασίες και συνεισφορές στην ελληνική Wikipedia και hackathon. Οι συμμετέχοντες είχαν συνεχή υποστήριξη από προγραμματιστές και εθελοντές του Wikimedia. Είχε προηγηθεί εισαγωγή σε χρήσιμα εργαλεία οπως το Git, το Gerrit, ο Phabricator και στο θεσμό των χάκαθον.

Συμμετέχουσες στο WikiFemHack γράφουν σε ομάδες λήμματα στην Βικιπαίδεια.

Όλοι οι συμμετέχοντες και οι συμμετέχουσες είχαν την ευκαιρία να μάθουν για τους κανόνες και τον κώδικα πίσω από τη Wikipedia και τα υπόλοιπα έργα του Wikimedia Foundation, να εμπλουτίσουν την ελληνική Wikipedia με περιεχόμενο και επίσης να αναδείξουν τις δεξιότητες κωδικοποίησης.

Το WikiFemHack απευθύνθηκε σε σχεδιαστές, προγραμματιστές, επιστήμονες, εκπαιδευτικούς, φοιτητές και άλλους πολίτες που δεν διαθέτουν καθόλου εμπειρία ή έχουν πολύ μεγάλη εμπειρία σε παρόμοια έργα. Στόχος μας ήταν να ενημερώσουμε και να ανταλλάξουμε απόψεις έτσι ώστε να μπορούμε να κάνουμε ένα βήμα προς την άμβλυνση του gender gap στην τεχνολογία.

Συμμετέχουσες και συμμετέχοντες στο WikiFemHack εξασκούνται σε προγραμματιστικά πρότζεκτ

Στο κλείσιμο της εκδήλωσης δόθηκαν βραβεία, χορηγία των Wikimedia FoundationDelta Pi Systems, και Voxxed Days, σε συμμετέχουσες και συμμετέχοντες στα εργαστήρια συνεισφοράς περιεχομένου και κώδικα (ένας φορητός υπολογιστής, Arduino kit, usb stick, δωρέαν εισιτήρια για το Voxxed Days Thessaloniki, κ.α.).

 

Συνέδριο ΕΕΠΕΚ: Η Wikipedia στην εκπαίδευση ως εργαλείο άμβλυνσης των φυλετικών ανισοτήτων

EEPEK2016 - Geraki talking

Η χρήση της Βικιπαίδειας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στη τριτοβάθμια εκπαίδευση, στην εκπαίδευση ενηλίκων αλλά και στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση, δίνει τη δυνατότητα σε εκπαιδευόμενους και εκπαιδευτικούς να εκφράσουν τη δημιουργικότητά τους και να προβάλλουν το έργο τους εμπλουτίζοντας ταυτόχρονα αυτή την παγκόσμια δεξαμενή γνώσης.

Σε εργασία που κάναμε, οι Μάριος Μαγιολαδίτης (Magioladitis) και Κωνσταντίνος Σταμπουλής (geraki), μελετήσαμε το φαινόμενο του φυλετικού χάσματος (gender gap) στη χρήση του Η/Υ όπως αυτό αποτυπώνεται από το προφίλ των χρηστών της Wikipedia, παρουσιάζουμε απόπειρες άμβλυνσης των φυλετικών ανισοτήτων στην χρήση Η/Υ μέσω της εκπαιδευτικής διαδικασίας και, σ’ αυτή τη κατεύθυνση, καταγράφουμε την εμπειρία χρήσης της Wikipedia στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και στην εκπαίδευση ενηλίκων. Επιπλέον, κάνουμε μια απόπειρα πρότασης ένταξης της Wikipedia στο αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών.

Παρουσίασα την εργασία στο 2ου Πανελλήνιο Συνέδριο για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας με Διεθνή Συμμετοχή. Το συνέδριο διοργανώθηκε από την Επιστημονική Ένωση για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας (Ε.Ε.Π.Ε.Κ.) σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (Παιδαγωγικά Τμήματα Δημοτικής εκπαίδευσης, Προσχολικής Εκπαίδευσης και Ειδικής Αγωγής) και το Τ.Ε.Ι. Θεσσαλίας (Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας).

Η παρουσίαση έγινε στη θεματική ενότητα «Αξιοποίηση Τ.Π.Ε. στη διδασκαλία και τη μάθηση» την Κυριακή 23 Οκτωβρίου και την παρακολούθησαν περίπου 30 σύνεδροι, κυρίως εκπαιδευτικοί πληροφορικής. Η εργασία θα συμπεριληφθεί στα πρακτικά του συνεδρίου, που θα είναι ελεύθερα διαθέσιμα όταν δημοσιευθούν από την οργανωτική επιτροπή. Οι διαφάνειες της παρουσίασης βρίσκονται εδώ.

Υπήρξαν ενδιαφέροντα σχόλια από μερικούς από τους καθηγητές που ενθαρρύνθηκαν από το γεγονός ότι τώρα είναι πιο εύκολο για τους μαθητές να συμβάλουν, λόγω της ύπαρξης του Visual Editor. Μερικοί από αυτούς τους εκπαιδευτικούς εξέφρασαν το ενδιαφέρον τους για χρήση της Βικιπαίδειας στα σχολεία τους και έγινε συνεννόηση για περαιτέρω επικοινωνία.

Τα συμπεράσματα που έβγαλα από τα σχόλια και της ερωτήσεις των εκπαιδευτικών που παρακολούθησαν την παρουσίαση, είναι κυρίως ότι πρέπει να κάνουμε τη Βικιπαίδεια απλούστερη στην επεξεργασία σε πρακτικό επίπεδο, καθώς όταν επιζητούμε από μαθητές να γράψουν σε αυτή θα πρέπει να μην είναι απαραίτητη μια χρονοβόρα διαδικασία εκμάθησης του τρόπου επεξεργασίας, καθώς αυτό δεν αποτελεί μέρος του προγράμματος σπουδών που παρακολουθούν. Η χρήση του Visual Editor, και του Education Extension μπορεί να βοηθήσει μαθητές και εκπαιδευτικούς να χρησιμοποιήσουν τη Wikipedia χωρίς κόπο και χρόνο που θα αφιερώσουν για να μάθουν το περιβάλλον. Το αποτέλεσμα της χρήσης της Wikipedia στην εκπαίδευση ως εργαλείο άμβλυνσης των φυλετικών ανισοτήτων συμφωνήθηκε ότι είναι σχεδόν αυτονόητο με βάση τα στοιχεία που παραθέσαμε και αναλύσαμε στην εργασία.

Κωνσταντίνος Σταμπουλής
Wikimedia User Group Greece

Τα έξοδα συμμετοχής στο συνέδριο καλύφθηκαν από το Wikimedia Foundation.

Gender gap – editathon

 

Πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με την  ομάδα SheSharp, την Κυριακή 29 Μαΐου, εκδήλωση σχετικά με την μικρή αντιπροσώπευση των γυναικών στην Βικιπαίδεια. Αυτή περιλάμβανε ομιλία από τον Μάριο Μαγιολαδίτη με θέμα «Το χάσμα μεταξύ των δύο φύλων στη Βικιπαίδεια – Προσπάθειες άμβλυνσης του φαινομένου», και τον 2ο edit-a-thon από την ομάδα SheSharp. Η εκδήλωση έγινε στο hackerpace Tech Ministry, στη Θεσσαλονίκη.

 

Ο Μάριος Μαγιολατίδης, αρχικά μίλησε για τις βασικές αρχές λειτουργίας της Βικιπαίδειας. Ακολούθως ανέπτυξε τους προβληματισμούς και πιθανούς λόγους που αποτρέπουν τις γυναίκες από το να συνεισφέρουν στην Βικιπαίδεια, και τα επακόλουθα από αυτή την ανισορροπία των φύλων μεταξύ των συντακτών, κυρίως ως προς την ανάπτυξη λημμάτων που ενδιαφέρουν περισσότερο τις γυναίκες (π.χ. θέματα γυναικολογίας, φεμινιστικής λογοτεχνίας κλπ). Για ότι αφορά την ανισορροπία στον αριθμό βιογραφιών ανδρών και γυναικών εξηγήθηκε ότι αυτό αντανακλά περισσότερο την ανδροκεντρική κοινωνία διαχρονικά, παρά την προτίμηση των συντακτών προς τις βιογραφίες ανδρών. Επίσης σχολιάστηκε η ακούσια ύπαρξη σεξιστικής γλώσσας και ανδρικής οπτικής στο περιεχόμενο λημμάτων γενικότερα.

Μετά την κυρίως ομιλία έγινε σύντομη πρακτική επίδειξη δημιουργίας ή/και μετάφρασης λημμάτων στην ελληνική Βικιπαίδεια από τον Κωνσταντίνο Σταμπουλή, και ξεκίνησε μαζική δημιουργία λημμάτων από τους παρευρισκόμενους, με θέμα κυρίως σημαντικές γυναίκες σε διάφορες επιστήμες και την τεχνολογία. Μετά από τρεις ώρες είχαν συνταχθεί/επεξεργαστεί 69 ξεχωριστά λήμματα από 20 συνεισφέροντες. Οι τρεις με την μεγαλύτερη συνεισφορά έλαβαν από ένα συμβολικό δώρο από την SheSharp.

SheSharp201605