Η Wikipedia στο Εργαστήριο Δυνητικής Πραγματικότητας του Παντείου

Η Wikipedia αποτελεί ένα νέο παράδειγμα συμμετοχικής δημιουργίας και διαμοιρασμού της γνώσης. Το περιεχόμενο των λημμάτων της Wikipedia αναδύεται μέσα από την αλληλεπίδραση των συντακτών στον κοινό διαδικτυακό χώρο δράσης τους. Αυτό το νέο παράδειγμα δημιουργίας της γνώσης αντιμετωπίζεται συχνά από τους ακαδημαϊκούς καθηγητές ως κάτι άγνωστο και επικίνδυνο που απειλεί την κατεστημένη ισορροπία στην παραγωγή της επιστημονικής γνώσης. “Πώς μπορεί να αξίζει και να είναι αξιόπιστη μια εγκυκλοπαίδεια στην οποία μπορεί να γράψει ο καθένας ότι θέλει, χωρίς να υπογράφει τις θέσεις του και να αναλαμβάνει την ευθύνη των απόψεών του;“. “Δεν δέχομαι οι φοιτητές μου να χρησιμοποιούν παραπομπές στην Wikipedia γιατί δεν είναι έγκυρη, ο καθένας μπορεί να γράψει ότι θέλει”. Απόψεις όπως οι παραπάνω, αντανακλούν μια δικαιολογημένη ανησυχία των ακαδημαϊκών δασκάλων (και όχι μόνο) αλλά οφείλονται και σε μια άγνοια για το τι είναι πραγματικά η Wikipedia, τι κινδύνους κρύβει και τι δυνατότητες περικλείει. Μέσα από τις σχετικές εκπαιδευτικές παρεμβάσεις γίνεται φανερό ότι οι φοιτητές που έχουν κατανοήσει τον τρόπο λειτουργίας της Wikipedia, συμμετέχοντας οι ίδιοι ενεργητικά στη συγγραφή λημμάτων, χρησιμοποιούν πλέον αυτή την πρωτοποριακή εγκυκλοπαίδεια με ένα νέο και ποιοτικά διαφορετικό τρόπο.

Η Wikipedia χρησιμοποιείται με επιτυχία ως διδακτικό εργαλείο σε προπτυχιακά μαθήματα του Παντείου Πανεπιστημίου από το Μάρτιο του 2011 στα πλαίσια των ερευνητικών δράσεων του εργαστηρίου Δυνητικής Πραγματικότητας, Διαδικτυακής Έρευνας και Εκπαίδευσης (http://vrlab.panteion.gr), του Τμήματος Ψυχολογίας. Στους φοιτητές δίνεται η δυνατότητα να δημιουργήσουν νέα λήμματα στην Ελληνική Βικιπαίδεια ή να συνεισφέρουν σε ήδη υπάρχοντα. Τα οφέλη για τους φοιτητές είναι πολλά. Η συγγραφή λημμάτων στη Βικιπαίδεια είναι μια ενεργητική και βαθιά συμμετοχική διαδικασία, που φέρνει τους φοιτητές σε δημιουργική τριβή με μια ζωντανή διαδικτυακή κοινότητα εθελοντών συντακτών. Οι φοιτητές δημιουργούν τις συνεισφορές τους στο πλαίσιο αυτής της κοινότητας από την οποία λαμβάνουν συνεχή ανατροφοδότηση. Οι φοιτητικές εργασίες δεν παραμένουν κλειδωμένες σε ένα συρτάρι, αλλά εξελίσσονται σε εγκυκλοπαιδικά λήμματα που είναι ελεύθερα προσβάσιμα από όλους. Οι φοιτητές κατανοούν σε βάθος τον τρόπο συγγραφής των λημμάτων και ενημερώνονται για την ανοικτή κοινότητα των εθελοντών που υποστηρίζουν το εγχείρημα της Wikipedia. Τελικά κατανοούν τη δουλειά που γίνεται “πίσω από τα παρασκήνια” και τον τρόπο λειτουργίας μιας δυνητικής κοινότητας, ίσως της πιο πετυχημένης μέχρι σήμερα. Μέσα από τις εργασίες τους στη Βικιπαίδεια, οι φοιτητές αποκτούν έναν νέο είδος ψηφιακού αλφαβητισμού: γίνονται βικιπαιδικά εγγράμματοι.

Οι φοιτητές, πριν την ενεργητική τους συμμετοχή στη συγγραφή των λημμάτων, απλά “κατανάλωναν” την έτοιμη γνώση της Wikipedia, αναζητώντας μια γρήγορη ενημέρωση για το θέμα που τους ενδιέφερε. Μέσα από τις εργασίες τους στην Wikipedia, οι φοιτητές έγιναν οι ίδιοι παραγωγοί εγκυκλοπαιδικής γνώσης, ενώ ο τρόπος που την κατανάλωναν, άλλαξε ριζικά. Ο βικιπαιδικά εγγράμματος φοιτητής αναζητεί στοιχεία όχι μόνο στο κυρίως περιεχόμενο ενός λήμματος, αλλά και στις μετά-πληροφορίες που το συνοδεύουν, όπως είναι η σελίδα συζήτησης και το ιστορικό αλλαγών του λήμματος. Τελικά, μπορεί να αξιολογήσει πιο αντικειμενικά το οποιοδήποτε λήμμα τύχει να διαβάσει και, ακολούθως, να συνεισφέρει στη βελτίωσή του. Η συγγραφή λημμάτων στη Βικιπαίδεια συνιστά ενεργή συμμετοχή σε μια ανοικτή, εθελοντική, διαδικτυακή κοινότητα πρακτικής και διερεύνησης της εγκυκλοπαιδικής γνώσης.

Ο Αλέξης Μπράϊλας είναι καθηγητής πληροφορικής στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ψυχολόγος και υποψήφιος διδάκτορας στο Εργαστήριο Δυνητικής Πραγματικότητας (Τμήμα Ψυχολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο, http://vrlab.panteion.gr/), με υποτροφία από το ΙΚΥ.

Απολογισμός fosscomm

Ο πάγκος με ενημερωτικό υλικό, βίντεο από laptop και banner με τα λογότυπα των εγχειρημάτων μας
Από Fosscomm 12 Μαΐου 2012

Η παρουσία μας στο fosscomm στις Σέρρες πραγματοποιήθηκε με επιτυχία.

Το πρόγραμμα παρουσιάσεων της πρώτης ημέρας ξεκίνησε με μεγάλη καθυστέρηση, οπότε και οι δικές μας παρουσιάσεις ξεκίνησαν αργότερα από την προβλεπόμενη ώρα. Η παρακολούθηση ήταν ικανοποιητική.

Δυστυχώς από την αρχή είχαμε μια απώλεια, καθώς ένα μέλος μας αρρώστησε ξαφνικά και μπήκε στο νοσοκομείο. Γιώργο, περαστικά σου!

Οι παρουσιάσεις μας ακολούθησαν την σειρά που είχαμε ανακοινώσει. Εδώ μπορείτε να δείτε ένα μέρος από τα slides. Λάβετε υπόψη ότι κάποια πράγματα επιδείχθηκαν ζωντανά.
Η Βικιπαίδεια στην Ανώτερη Εκπαίδευση

(Κωνσταντίνος Σταμπουλής)

Παρουσιάστηκε το Wikipedia Education Program, δηλαδή η συνεργασία των πανεπιστημίων και η ένταξη της συνεισφοράς στην Wikipedia εντός των πανεπιστημιακών μαθημάτων και αντίστοιχα η παρόμοια δραστηριότητα στο ΑΠΘ και οι δυνατότητες για άλλα εκπαιδευτικά ιδρύματα.

 

GLAM

(Νίκος Παπαδημούλης)

Οι δραστηριότητες GLAM στον κόσμο, δηλαδή η συνεργασία του Wikimedia, της Wikipedia και των Wikimedia Commons με πολιτιστικούς φορείς (μουσεία, πινακοθήκες, βιβλιοθήκες, αρχεία) για την δημοσίευση πολυμεσικού υλικού public domain ή υπό άδεια Creative Commons και αντίστοιχες ελληνικές προσπάθειες.

 

Γεωγραφικές πληροφορίες στην Βικιπαίδεια

(Κωνσταντίνος Σταμπουλής)

Πρότυπη εισαγωγή γεωγραφικών πληροφοριών στα λήμματα και τις εικόνες της Βικιπαίδειας, χρήση τους μέσα και έξω από αυτή.

 

Στην συνέχεια ακολούθησε εργαστήριο, στο οποίο παρουσιάστηκαν σε γενικές γραμμές οι δυνατότητες επεξεργασίας οποιουδήποτε λήμματος από οποιονδήποτε – χωρίς προϋποθέσεις – και λύθηκαν αρκετές απορίες.

Φυλλάδια πάνω σε πάγκο
Από Fosscomm 12 Μαΐου 2012

Η παρουσίαση σχετικά με το project μας σε συνεργασία με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους δυστυχώς δεν πραγματοποιήθηκε, λόγω της απουσίας του κύριου παρουσιαστή της αλλά και την κόπωσης από το βαρύ πρόγραμμα και την περασμένη ώρα.

Στον κύριο χώρο του συνεδρίου, είχε στηθεί booth με φυλλάδια για ενημέρωση.

Θα επισκεφτούμε το fosscomm και την επόμενη χρονιά. Ευχαριστούμε την οργανωτική επιτροπή για την διοργάνωση.

Οι συμμετέχοντες στο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στις ΗΠΑ έχουν τριπλάσια συνεισφορά απ΄ότι οι τακτικοί νέοι χρήστες

Οι συμμετέχοντες στο Πρόγραμμα Εκπαίδευσης της Wikipedia από τις  Ηνωμένες Πολιτείες έχουν τριπλάσια συνεισφορά σε ποιοτικό περιεχόμενο απ΄όσο οι τακτικοί νέοι χρήστες,  όπως έχουν δείξει και  τα αποτελέσματα μιας ποσοτικής ανάλυσης.

Στο Πρόγραμμα Εκπαίδευσης της Wikipedia οι καθηγητές αναθέτουν στους φοιτητές τους να επεξεργαστούν άρθρα στην ως μια δοκιμασία στην τάξη, υποβοηθούμενοι από εθελοντές γνωστούς και ως “Wikipedia Ambassadors”.  Στο τέλος του  2011, 55 τμήματα συμμετείχαν στον πρόγραμμα στις Ηνωμένες Πολιτείες, με τους φοιτητές τους να επεξεργάζονται  άρθρα για την Αγγλόγλωσση Wikipedia. Κατά μέσο όρο, οι φοιτητές αυτοί προσέθεσαν 1855 bytes περιεχομένου που παρέμεινε στην Wikipedia, σε σύγκριση με  491 από ένα τυχαία επιλεγμένο δείγμα νέων χρηστών που άρχισαν να γράφουν στην Αγγλόφωνη  Wikipedia τον Σεπτέμβριο του 2011. Οι αριθμοί αυτοί επιβεβαιώνουν ότι οι φοιτητές που συμμετέχουν στο Πρόγραμμα Εκπαίδευσης της Wikipedia συνεισφέρουν σημαντικά περισσότερο σε ποιοτικό περιεχόμενο που παραμένει στη Wikipedia παρά άλλοι νέοι χρήστες.

Εξετάζοντας την κατανομή του περιεχομένου που έχει παραμείνει στη  Wikipedia για την καθεμιά απ΄αυτές τις δύο ομάδες, έχουμε βρει ότι σχεδόν οι μισοί από τους συμμετέχοντες στο Πρόγραμμα Εκπαίδευσης της Wikipedia έχουν προσθέσει  1.000 ή και περισσότερα  bytes που έχουν παραμείνει στη  Wikipedia για τους πρώτους έξι μήνες . Τουναντίον, περισσότερο από τους μισούς από το τυχαίο δείγμα των νέων συντακτών δεν προσέθεσε περιεχόμενο που να έχει παραμείνει στη  Wikipedia στους πρώτους έξι μήνες. Η στοχευμένη προσέλκυση των φοιτητών σε συνδυασμό με την υποστήριξη που παρέχεται από το  Ambassador Program και τους καθηγητές,  έχει ως αποτέλεσμα ένα πολύ μεγαλύτερο ποσοστό νέων συντακτών που συνεισφέρουν με ποιοτικό περιεχόμενο στη Βικιπαίδεια.

US Participants of Wikipedia Education Program add more content than new editors

Για να κατανοήσουμε τη συνολική επίδραση του Προγράμματος Εκπαίδευσης της  Wikipedia στο τέλος  2011, συγκρίναμε την ποσότητα του περιεχομένου που προσέθεσαν οι φοιτητές στη Wikipedia με το περιεχόμενο που προστέθηκε από ένα τυχαίο δείγμα νέων συντακτών. Οι αριθμοί δείχνουν ότι 920 φοιτητές συντάκτες που συμμετείχαν στο πρόγραμμα στο τέλος του  2011 πρόσθεσαν την ίδια ποσότητα περιεχομένου  όσο και  2250 συνηθισμένοι  νέοι χρήστες (ως συντάκτες θεωρούνται οι χρήστες που έχουν κάνει τουλάχιστον μια επεξεργασία σε ένα άρθρο). Σε όρους περιεχομένου, οι φοιτητές έχουν την διπλάσια επίδραση απ΄ότι οι συνηθισμένοι νέοι συντάκτες.

Μια σημαντική παράμετρος για κάθε εγχείρημα επέκτασης είναι η διατηρησιμότητα της συνειφοράς των συντακτών. Τα δεδομένα μας έδειξαν ότι οι φοιτητές που έχουν εκπαιδευθεί στην επεξεργασία άρθρων μέσα από το Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Wikipedia των Ηνωμένων Πολιτειών είναι πολύ πιθανόν να συνεχίσουν να συνεισφέρουν όπως και κάθε άλλος νέος χρήστης.

Το Πρόγραμμα Εκπαίδευσης της  Wikipedia έχει ήδη αναπτυχθεί στην Αίγυπτο, στη Βραζιλία και σε άλλες περιοχές πέραν της Βορείου Αμερικής. Με μια αυξημένη παγκόσμια παρουσία, η μέτρηση  και κατανόηση της συνεισφοράς των  νέων σπουδαστών συντακτών  (και πως αυτή διαφέρει από εκείνη άλλων νέων χρηστών  που συμμετέχουν στη Wikipedia) έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία. Το να δημιουργήσουμε ένα κοινό σύστημα μέτρησης της  επίπτωσης  του Προγράμματος Εκπαίδευσης της Wikipedia ανά γλωσσικό εγχείρημα είναι άλλο ένα σημαντικό κίνητρο για μια μελέτη ποσοτικής ανάλυσης.

Υπάρχει πολύ περισσότερη δουλειά μπροστά μας όσον αφορά την αποτίμηση της επίδρασης του προγράμματος. Μείνετε λοιπον συντονισμένοι προκειμένου να ενημερωθείτε γι΄αυτές τις στατιστικές.

Ayush Khanna, Data Analyst, Global Development

 

Πηγή: Wikimedia Blog

Αρχίζουν μαθήματα σε πιλοτικό πρόγραμμα στο Κάϊρο

Έχοντας μόλις επιστρέψει από ταξίδι μιας εβδομάδας στο Κάιρο, είμαι ευτυχής να αναφέρω ότι το  πιλοτικό πρόγραμμα εκπαίδευσης στο Κάιρο είναι έτοιμο  για μια συναρπαστική αρχή! Ως ένα  από τα νεότερα του Προγράμματος Εκπαίδευσης της Wikipedia, το πιλοτικό πρόγραμμα του Καΐρου στοχεύει να αυξήσει την ποιότητα και την ποσότητα της αραβικής Wikipedia σε συνεργασία με καθηγητές πανεπιστημίου που ενσωματώνουν την εκμάθηση επεξεργασίας της Wikipedia  στις  τάξεις τους. Όπως περιέγραψα  στην προηγούμενη ανάρτησή μου, για να κρατήσουμε  αυτό το  πιλοτικό πρόγραμμα σε μικρή κλίμακα μας ενδιαφέρουν  μόνο οι καλύτεροι 5-15 φοιτητές  από ένα μικρό αριθμό τάξεων αυτήν την περίοδο  (δείτε εδώ το  αναλυτικό πρόγραμμα του πιλοτικού προγράμματος του Καΐρου).

Φοιτήτριες με μαντήλες μπροστά σε υπολογιστές, παρακολουθούν διάλεξη
Campus Ambassadors εξηγούν πως να επεξεργαστούν την Wikipedia στους φοιτητές της τάξης του καθηγητή Abeer στο Πανεπιστήμιο του Καΐρου.

Η  ακαδημαϊκή περίοδος ξεκίνησε τον  περασμένο μήνα, και ήδη οι τάξεις που συμμετείχαν δείχνουν μεγάλο ενθουσιασμό και προοπτική. Μετά από συμμετοχή σε ένα εργαστήριο για το διδακτικό προσωπικό  τον Ιανουάριο – όπου οι καθηγητές στο Κάιρο έμαθαν περισσότερα για το πώς λειτουργεί η Wikipedia και πήραν συμβουλές γύρω από το σχεδιασμό ανάθεσης εργασιών από τοπικούς Βικιπαιδιστές  και από το Πρόγραμμα Εκπαίδευσης βετεράνων στην Wikipedia  (Rochelle Davis του Πανεπιστημίου Georgetown) – τα συμμετέχοντα μέλη του διδακτικού προσωπικού  στο εργαστήριο  έχουν ενσωματώσει  καινοτόμα εγχειρήματα της  Wikipedia στις αντίστοιχες τάξεις τους. Για παράδειγμα, στην τάξη των μαθηματικών του καθηγητή Hany Hosseiny  στο Πανεπιστήμιο του Καΐρου, οι σπουδαστές θα κάνουν εκτεταμένη έρευνα και θα  γράψουν στα  αραβικά  λήμματα σχετικά με διάσημους μαθηματικούς  και μαθηματικές έννοιες. Οι περισσότεροι από τους φοιτητές στο πιλοτικό πρόγραμμα του Καΐρου  θα κάνουν  την πλειοψηφία των επεξεργασιών τους  τον Απρίλιο και τον Μάιο, αν και  ο καθηγητής El-Toukhy του Γαλλικού Τμήματος και οι   μεταπτυχιακοί φοιτητές του στο Πανεπιστήμιο Ain Shams έχουν ήδη αρχίσει να μεταφράζουν άρθρα στη  Wikipedia από τα γαλλικά στα αραβικά (και σχεδιάζουν να τελειώσουν τη μετάφραση  ολόκληρου του 12-σελίδου άρθρου για την Πολιτική Ανυπακοή μέσα στις επόμενες δέκα ημέρες, μετά την οποία θα προχωρήσουν στη  μετάφραση τουλάχιστον τριών άλλων μακροσκελών άρθρων). Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η συντριπτική πλειοψηφία των φοιτητών στο πιλοτικό πρόγραμμα είναι γυναίκες.

Οι πρέσβεις της Wikipedia στο Κάιρο έχουν κάνει εξαιρετική  δουλειά εξηγώντας τις πολιτικές της Wikipedia  και τις δεξιότητες της  επεξεργασίας στους φοιτητές, και οι συμμετέχοντες  καθηγητές με τους φοιτητές είναι  πολύ ενθουσιασμένοι που  θα παίξουν έναν σημαντικό ρόλο στην αύξηση της ελεύθερης γνώσης στην   αραβική γλώσσα.

-Annie Lin (آني/سمر)
Wikipedia Education Program Manager

Πηγή: Classes start in Cairo Pilot, Wikimedia blog