Η Wikipedia στο Εργαστήριο Δυνητικής Πραγματικότητας του Παντείου

Η Wikipedia αποτελεί ένα νέο παράδειγμα συμμετοχικής δημιουργίας και διαμοιρασμού της γνώσης. Το περιεχόμενο των λημμάτων της Wikipedia αναδύεται μέσα από την αλληλεπίδραση των συντακτών στον κοινό διαδικτυακό χώρο δράσης τους. Αυτό το νέο παράδειγμα δημιουργίας της γνώσης αντιμετωπίζεται συχνά από τους ακαδημαϊκούς καθηγητές ως κάτι άγνωστο και επικίνδυνο που απειλεί την κατεστημένη ισορροπία στην παραγωγή της επιστημονικής γνώσης. “Πώς μπορεί να αξίζει και να είναι αξιόπιστη μια εγκυκλοπαίδεια στην οποία μπορεί να γράψει ο καθένας ότι θέλει, χωρίς να υπογράφει τις θέσεις του και να αναλαμβάνει την ευθύνη των απόψεών του;“. “Δεν δέχομαι οι φοιτητές μου να χρησιμοποιούν παραπομπές στην Wikipedia γιατί δεν είναι έγκυρη, ο καθένας μπορεί να γράψει ότι θέλει”. Απόψεις όπως οι παραπάνω, αντανακλούν μια δικαιολογημένη ανησυχία των ακαδημαϊκών δασκάλων (και όχι μόνο) αλλά οφείλονται και σε μια άγνοια για το τι είναι πραγματικά η Wikipedia, τι κινδύνους κρύβει και τι δυνατότητες περικλείει. Μέσα από τις σχετικές εκπαιδευτικές παρεμβάσεις γίνεται φανερό ότι οι φοιτητές που έχουν κατανοήσει τον τρόπο λειτουργίας της Wikipedia, συμμετέχοντας οι ίδιοι ενεργητικά στη συγγραφή λημμάτων, χρησιμοποιούν πλέον αυτή την πρωτοποριακή εγκυκλοπαίδεια με ένα νέο και ποιοτικά διαφορετικό τρόπο.

Η Wikipedia χρησιμοποιείται με επιτυχία ως διδακτικό εργαλείο σε προπτυχιακά μαθήματα του Παντείου Πανεπιστημίου από το Μάρτιο του 2011 στα πλαίσια των ερευνητικών δράσεων του εργαστηρίου Δυνητικής Πραγματικότητας, Διαδικτυακής Έρευνας και Εκπαίδευσης (http://vrlab.panteion.gr), του Τμήματος Ψυχολογίας. Στους φοιτητές δίνεται η δυνατότητα να δημιουργήσουν νέα λήμματα στην Ελληνική Βικιπαίδεια ή να συνεισφέρουν σε ήδη υπάρχοντα. Τα οφέλη για τους φοιτητές είναι πολλά. Η συγγραφή λημμάτων στη Βικιπαίδεια είναι μια ενεργητική και βαθιά συμμετοχική διαδικασία, που φέρνει τους φοιτητές σε δημιουργική τριβή με μια ζωντανή διαδικτυακή κοινότητα εθελοντών συντακτών. Οι φοιτητές δημιουργούν τις συνεισφορές τους στο πλαίσιο αυτής της κοινότητας από την οποία λαμβάνουν συνεχή ανατροφοδότηση. Οι φοιτητικές εργασίες δεν παραμένουν κλειδωμένες σε ένα συρτάρι, αλλά εξελίσσονται σε εγκυκλοπαιδικά λήμματα που είναι ελεύθερα προσβάσιμα από όλους. Οι φοιτητές κατανοούν σε βάθος τον τρόπο συγγραφής των λημμάτων και ενημερώνονται για την ανοικτή κοινότητα των εθελοντών που υποστηρίζουν το εγχείρημα της Wikipedia. Τελικά κατανοούν τη δουλειά που γίνεται “πίσω από τα παρασκήνια” και τον τρόπο λειτουργίας μιας δυνητικής κοινότητας, ίσως της πιο πετυχημένης μέχρι σήμερα. Μέσα από τις εργασίες τους στη Βικιπαίδεια, οι φοιτητές αποκτούν έναν νέο είδος ψηφιακού αλφαβητισμού: γίνονται βικιπαιδικά εγγράμματοι.

Οι φοιτητές, πριν την ενεργητική τους συμμετοχή στη συγγραφή των λημμάτων, απλά “κατανάλωναν” την έτοιμη γνώση της Wikipedia, αναζητώντας μια γρήγορη ενημέρωση για το θέμα που τους ενδιέφερε. Μέσα από τις εργασίες τους στην Wikipedia, οι φοιτητές έγιναν οι ίδιοι παραγωγοί εγκυκλοπαιδικής γνώσης, ενώ ο τρόπος που την κατανάλωναν, άλλαξε ριζικά. Ο βικιπαιδικά εγγράμματος φοιτητής αναζητεί στοιχεία όχι μόνο στο κυρίως περιεχόμενο ενός λήμματος, αλλά και στις μετά-πληροφορίες που το συνοδεύουν, όπως είναι η σελίδα συζήτησης και το ιστορικό αλλαγών του λήμματος. Τελικά, μπορεί να αξιολογήσει πιο αντικειμενικά το οποιοδήποτε λήμμα τύχει να διαβάσει και, ακολούθως, να συνεισφέρει στη βελτίωσή του. Η συγγραφή λημμάτων στη Βικιπαίδεια συνιστά ενεργή συμμετοχή σε μια ανοικτή, εθελοντική, διαδικτυακή κοινότητα πρακτικής και διερεύνησης της εγκυκλοπαιδικής γνώσης.

Ο Αλέξης Μπράϊλας είναι καθηγητής πληροφορικής στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ψυχολόγος και υποψήφιος διδάκτορας στο Εργαστήριο Δυνητικής Πραγματικότητας (Τμήμα Ψυχολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο, http://vrlab.panteion.gr/), με υποτροφία από το ΙΚΥ.

Περίληψη συνάντησης στην Λάρισα

Συμμέτοχοι καθισμένοι σε κύκλο γύρω από τραπέζιαΣτις 8 και 9 Οκτωβρίου 2011 έγινε συνάντηση στην Λάρισα στην οποία συμμετείχαν χρήστες απ’όλα σχεδόν τα ελληνικά εγχειρήματα του Wikimedia καθώς και μέλη της κοινότητας του ανοιχτού λογισμικού. Η συζήτηση ξεκίνησε με χαλαρή επαφή με το πρόγραμμα όπως είχε οριστεί.

Συζητήσαμε το τι ακριβώς είναι ένα chapter:  Ένας σύλλογος αφιερωμένος στην προώθηση των εγχειρημάτων (γενικά) του Wikimedia, με άμεση επαφή και συνεργασία με το Ίδρυμα αλλά ανεξάρτητος στην λειτουργία του.

Συζητήθηκαν οι όροι και ο τρόπος αυτής της συνεργασίας και το πως λειτουργούν τα υπόλοιπα. Ακολούθως συζητήσαμε, τους λόγους για τους οποίους είναι καλό να δημιουργηθεί είτε ένας σύλλογος (με την νομική έννοια) είτε μια συγκεκριμένη οντότητα/ομάδα αλλά χωρίς νομική υπόσταση.

Σημειώθηκε ότι το μεγαλύτερο μέρος της δραστηριότητας μπορεί να γίνει είτε με την ύπαρξη συλλόγου είτε χωρίς. Όλοι αναφέραμε αυτά που πιστεύαμε ως πλεονεκτήματα ή μειονεκτήματα για κάθε περίπτωση.

Ανάμεσα σε όλα, έγιναν πολλές αναφορές στην συνεργασία της ΕΕΛΛΑΚ με την κοινότητα στην τρέχουσα καμπάνια (MyWikipedia).  Επίσης αναφέρθηκαν και διάφορες ιδέες για δραστηριότητες.

Η συζήτηση τράβηξε σε μάκρος οπότε δεν έγινε κάποια επεξεργασία καταστατικού ή οργανωμένη παραγωγή και καταγραφή ιδεών.  Αυτά μπορούν να γίνουν και στο σχετικό wiki.

 

 

Εκκίνηση

Καλώς ήρθατε στο blog της άτυπης κοινότητας που επιθυμεί να οργανωθεί ως σύλλογος βοήθειας, στήριξης και προώθησης της Βικιπαίδειας και των υπόλοιπων εγχειρημάτων του Ίδρυματος Wikimedia. Ο σύλλογος θα λειτουργεί υπό την επωνυμία Wikimedia Ελλάδα ή Wikimedia Greece κατόπιν συμφωνίας με το Wikimedia Foundation και την αναγνώρισή του ως παραρτήματος.

Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στην φάση συγκέντρωσης ιδρυτικών μελών, καταγραφής οραμάτων και σκοπού και συγγραφής καταστατικού. Οποιοσδήποτε μπορεί να γίνει μέλος και να βοηθήσει στον σκοπό της κοινότητας/συλλόγου. Φτιάξτε ένα λογαριασμό στο wiki και δηλώστε συμμετοχή (με δεδομένο ότι ο σύλλογος θα έχει νομική/θεσμική μορφή, θα χρειαστεί και το πραγματικό σας όνομα). Χρειαζόμαστε κάθε βοήθεια και κυρίως τη δική σας!