«Wikipedia: Δεκαπέντε χρόνια ελεύθερης γνώσης»

Το π4η ΟΜΙΛΙΑ ΜΑΓΙΟΛΑΔΙΤΗ 2015-2016αράρτημα Κέρκυρας της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρίας διοργανώνει διάλεξη στις 29/1/2016 στις 21:00 στο Αμφιθέατρο 1ου Γ.Ε.Λ Κέρκυρας.

Ομιλητής: Μάριος Μαγιολαδίτης, μαθηματικός

Τίτλος: «Wikipedia: Δεκαπέντε χρόνια ελεύθερης γνώσης»

Δεκαπέντε χρόνια πριν η Βικιπαίδεια ήταν ένας εντελώς διαφορετικός τόπος

Kölner Dom nachts 2013
Κολωνία: Η πόλη που γεννήθηκε και πήγε Πανεπιστήμιο ο Magnus Manske

Ο κόσμος και το ίντερνετ έχουν αλλάξει μόνιμα τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια: η Altavista και το Lycos, για παράδειγμα, ήταν οι δημοφιλείς μηχανές αναζήτησης της εποχής,  και το  “γκουγκλάρισμα” κάτι που ξέραμε μόλις τρία χρόνια. Η ιδέα των κοινωνικών δικτύων  ήταν σχεδόν ανύπαρκτη.

Δεν θα πρέπει να μας εκπλήσσει, τότε το γεγονός ότι όταν ο Magnus Manske ξεκίνησε να κάνει επεξεργασίες στη  Wikipedia το  2001, η εγκυκλοπαίδεια ήταν ένα πολύ διαφορετικό μέρος. Η αρχική της σελίδα τον Νοέμβριο του 2001, τώρα απολύτως παρωχημένη, καυχιέται ότι έχει  16.000 λήμματα στα Αγγλικά —και οι συνεισφέροντες θα μπορούσαν μόνο να ονειρευτούν ότι θα φτάσουν τις  100.000.  Δεν υπήρχαν εικόνες στην αρχική σελίδα, μόνο κείμενο με μαύρα γράμματα και υπερσύνδεσμοι με μπλε.

Ο Manske είπε στο μπλογκ ότι θυμάται ζωηρά αυτή την πρωτότυπη αρχική σελίδα: «Πίσω τότε στο 2001, η Wikipedia ήταν το νέο παιδί της γειτονιάς.  Είμασταν οι πιο αδύναμοι, ξεκινώντας από μια λευκή πλάκα, δεχόμενοι οντότητες όπως το Brockhaus και η  Britannica, φαινομενικά αιώνιοι γίγαντες στον κόσμο της εγκυκλοπαίδειας. Θυμάμαι την Κύρια Σελίδα να γράφει “Προς το παρόν έχουμε  15 όχι-και-τόσο-κακά λήμματα. Θέλουμε να τα κάνουμε 100,000, ας στρωθούμε λοιπόν στη δουλειά.” Το «όχι-και-τόσο-κακά» αναφέρονταν στα  λήμματα προς επέκταση με ένα τουλάχιστον κόμμα.»

«Ήταν μια πόλη φάντασμα, με σχεδόν απολύτως καθόλου περιεχόμενο.»

Παρόλα αυτά, το χιούμορ δεν έλειπε από τους πρωτοπόρους συντάκτες που εργάζονταν για έναν φαινομενικά παράλογο και άπιαστο στόχο. Όταν ανέκυψε το θέμα αντικατάστασης του logo της Βικιπαίδειας — τότε δεν υπήρχε ακόμα το λογότυπο ‘σφαίρα’ της Βικιπαίδειας, αλλά στη θέση του ήταν  ένα απόφθεγμα από τον Λεβιάθαν του Τόμας Χομπς — ένας συντάκτης παρέπεμψε  στο θεώρημα των απείρων πιθήκων: «A million monkeys. A million typewriters. Wikipedia.»

Σε εκείνη τη χρονική στιγμή, ακόμα και το  MediaWiki—το software που υποστηρίζει τη Wikipedia και άλλους ιστοτόπους wiki σε όλο τον κόσμο —δεν υπήρχε. Εντούτοις, η μεγέθυνση του ιστότοπου έθεσε  ζητήματα για τον κώδικα του αρχικού  UseModWiki , καθώς δεν μπορούσε να πολλαπλασιαστεί για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις. Ο Manske έγραψε τον κώδικα για την αντικατάσταση του  UseMod, τον οποίο ονόμασε Phase II. Αυτός ο νέος κώδικας εισήγαγε μια σειρά καινοτομίες που οι συντάκτες της Wikipedia χρησιμοποιούν ακόμα και σήμερα, όπως οι ονοματοχώροι, οι λίστες παρακολούθησης, και οι λίστες συνεισφοράς χρήστη.

Εντούτοις, ακόμα και ο κώδικας του  Manske έπρεπε να ξαναγραφτεί έναν χρόνο αργότερα, καθώς η Wikipedia αναπτύσσονταν εκρηκτικά. Αυτός ο αρχικός στόχος των  100,000 λημμάτων θα έβαζε τη Wikipedia στην ίδια κατηγορία με τη Brittanica.  Ο Manske είπε ότι βασισμένοι στην αρχική ανάπτυξη της Βικιπαίδειας, σκέφτονταν ότι θα φτάσουν τις  100,000 σε 10 χρόνια — και  «ότι ακόμα κι αυτό φαινόταν πολύ αισιόδοξο.»

Στην πραγματικότητα, μας πήρε μόνον δύο. «Μόλις πετύχαμε εκθετική ανάπτυξη, όλα ήταν μια θολή ανάμνηση. Ξαφνικά, η ρουκέτα απογειώθηκε. Κάναμε το καλύτερο δυνατό για να μείνουμε σε τροχιά. Πριν δύο μήνες ξεπεράσαμε τα πέντε εκατομμύρια λήμματα,  πενήντα φορές παραπάνω απ’τον αριθμό που ελπίζαμε ότι θα φτάναμε.»

Στα επόμενα 15 χρόνια, ο  Manske είδε τη ζωή του να αλλάζει πολλές φορές — το  2001, ήταν απλά ένας φοιτητής βιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Κολωνίας. Το έργο του στη Wikipedia από τότε έχει σοβαρά επηρεάσει τη ζωή του. Η τρέχουσα εργασία του στη γενετική των πληθυσμών στην πραγματικότητα ξεπήδησε απ’αυτό: «Στη διάρκεια της διδακτορικής μου διατριβής, έλαβα ένα email από έναν καθηγητή στην Οξφόρδη που ήθελε να τρέξει ένα wiki στο εργαστήριό του, και είχε ακούσει από κάπου ότι είμαι ο άνθρωπος που θα πρέπει να μιλήσει μαζί του. Με προσκάλεσε στο Ηνωμένο Βασίλειο για να δώσω μια σύντομη ομιλία και να απαντήσω κάποιες ερωτήσεις, πράγμα το οποίο και έκανα. Στη συνέχεια αυτός συνειδητοποίησε ότι σπούδαζα βιολογία και ότι θα έψαχνα σύντομα ένα μεταδιδακτορικό, και αυτός ξεκινούσε με μια παρόμοια ομάδα στο Cambridge.»

Η Wikipedia έχει επίσης αλλάξει. Το μπλογκ ρώτησε τον Manske για το τι σκέφτεται σχετικά με που βρίσκεται η Wikipedia σήμερα:

Αν και είναι μια χαρά να είμαστε κάπως συντηρητικοί έτσι ώστε να προστατέψουμε το κοινό μας επίτευγμα που είναι η Wikipedia, πιστεύω ότι θα πρέπει να είμαστε πιο ανοιχτοί και ενθουσιώδεις για τις νέες δυνατότητες. Ένα εξαιρετικό παράδειγμα είναι ο ιστότοπος ο ίδιος. Οι άνθρωποι αγαπούν τον ιστότοπο όχι μόνο για το περιεχόμενό του, αλλά επίσης για την ήρεμη, απαλλαγμένη από διαφημίσεις εμφάνιση, ένα νησί ηρεμίας σε ένα συχνά θορυβώδες παγκόσμιο ιστό. Η γαλήνη και η ηρεμία μιας παλιομοδίτικης βιβλιοθήκης, καταφύγιο από έναν φανταχτερό και πυρετώδη online κόσμο.

Αλλά πλέον έχουμε περάσει από την αργή ανάπτυξη στη στασιμότητα. Η διεπαφή εργασίας έχει αλλάξει λίγο τα τελευταία περίπου δέκα χρόνια, και όλες οι τελευταίες αλλαγές έχουν πολεμηθεί με νύχια και με δόντια από τις κοινότητες, ιδιαίτερα από τις μεγάλες γλωσσικές εκδόσεις. Από το Media Viewer, τον Visual Editor, μέχρι την ενσωμάτωση των Wikidata, όλα έχουν πολεμηθεί από δυναμικές ομάδες συντακτών, όχι επειδή είναι πρόβλημα, αλλά επειδή εκπροσωπούν την αλλαγή. Γι’αυτούς τους συντάκτες, ο ιστότοπος έχει δουλέψει μια χαρά για χρόνια. Γιατί ν’ αλλάξουμε οτιδήποτε;

Σε κάποιο βαθμό, όλοι οι ιστότοποι, συμπεριλαμβανομένης της Wikipedia, θα πρέπει να υπακούν στην υπόθεση της Κόκκινης Βασίλισσας: θα πρέπει να τρέξεις για να μείνεις απλά ακίνητος. Αυτό δεν αφορά μόνο τη Wikipedia την ίδια, αλλά όλο το οικοσύστημα Wikimedia. Η διαχείριση των πολυμέσων από πλευράς μας είναι ξεπερασμένη για να μην πω κάτι χειρότερο. Η ενσωμάτωση βίντεο σε λήμματα μόλις τώρα ξεκινά να αυξάνεται, πολλά χρόνια μετά που ιστότοποι όπως το YouTube έχουν γίνει τόσο διαδεδομένοι όσο η Wikipedia η ίδια. Άλλα θαυμάσια εγχειρήματα, όπως το Wikisource και το Wikiquote, παραμένουν στη μικρή γωνίτσα τους, καθηλωμένα σε μεγάλο βαθμό από την έλλειψη της κατάλληλης τεχνολογίας. Τα Wikidata, η μόνη ριζοσπαστική νέα τεχνολογία στο τελευταίο wikiσύμπαν, επωάστηκε από το [Wikimedia Deutschland/Γερμανίας], όχι το ίδιο το WMF, και έχει ακόμα κατανοηθεί σε μικρό βαθμό από πολλούς Βικιπαιδιστές.

Πολλά έχουν αλλάξει από το 2001. Η Wikipedia είναι επιτυχία. Δεν είμαστε σε έναν αγώνα με τον εαυτό μας στην άβυσσο των αποτυχημένων νεοφυών επιχειρήσεων. Έχουμε μια στέρεα βάση πάνω στην οποία μπορούμε να δουλέψουμε. Αλλά αν περιφράξουμε τον κήπο μας ενάντια στην αλλαγή, ενάντια στους νέους χρήστες, στις νέες τεχνολογίες, στις νέες προσεγγίσεις, το έργο μας των 15 ετών βρίσκεται σε κίνδυνο να ξεθωριάσει. Ένα αναγνωρισμένο brand name μόνο πετυχαίνει μέχρι τώρα. Ρωτήστε την IBM. Ρωτήστε την AOL. Τώρα, είμαστε σε μια ιδανική θέση να δοκιμάσουμε νέα πράγματα. Δεν έχουμε τίποτε να χάσουμε, εκτός από λίγο χρόνο.

Ed Erhart, Editorial Associate
Wikimedia Foundation

 

Η φωτογραφία αριστερά  με ευγενική παραχώρηση του  Magnus Manske. Στα δεξιά η φωτογραφία είναι του Jason Krüger, με ελεύθερη άδεια υπό την CC BY-SA 4.0.

Πηγή: blog.wikimedia.org 

 

 

#FREEBASSEL: Υποστηρικτής της ελεύθερης γνώσης που έφτιαξε τρισδιάστατες αναπαραστάσεις της Παλμύρας αγνοείται στη Συρία

Ο υπερασπιστής του λογισμικού ανοιχτού κώδικα και Βικιπαιδιστής Bassel Khartabil έχει μεταφερθεί σε Συριακή φυλακή σε άγνωστη τοποθεσία. Φωτογραφία από τον Chistopher Lee Adams, κοινό κτήμα.

Update: Η Creative Commons και άλλοι αναφέρουν πως η ζωή του Bassel μπορεί να είναι σε άμεσο κίνδυνο Η Noura Ghazi Safadi, η γυναίκα του Bassel, έγραψε στο Facebook στις 12 Νοεμβρίου ότι “μόλις έλαβα ανησυχητικά και συγκλονιστικά νέα ότι ο Bassel καταδικάστηκε σε θάνατο. Νομίζω πως αυτό σημαίνει ότι η μεταφορά σε στρατιωτικές φυλακές ήταν πολύ επικίνδυνη. Δεν έχω άλλα νέα. Ας τον βοηθήσει ο θεός, ελπίζουμε πως δεν είναι αργά. Ανησυχούμε πολύ για τη ζωή του.

H αρχαία πόλη της Παλμύρας στη Συρία έχει στοχοποιηθεί για καταστροφή από τις ομάδες εξτρεμιστών ISIL (ή ISIS). Ο Bassel Khartabil, ένας υπερασπιστής των προγραμμάτων ανοιχτού κώδικα και βικιπαιδιστής που ήταν αποφασισμένος να διατηρήσει ψηφιακά την πόλη για μελλοντικές γενιές, είναι υπό κράτηση από τη Συριακή κυβέρνηση εδώ και τρία χρόνια. Πρόσφατα τον μετακίνησαν από τη φυλακή που βρισκόταν· δεν είναι γνωστή η τοποθεσία στην οποία πλέον κρατείται, και οι φίλοι και η οικογένειά του φοβούνται για την ασφάλειά του.

Η Παλμύρα έχει χαρακτηριστεί ως “μία από τις πιο γνωστές αρχαιολογικές περιοχές του κόσμου”, και “περιοχή που στεγάζει κάποια από τα πιο μεγαλοπρεπή αρχαιολογικά κομμάτια του κόσμου”. Αναγνωρισμένη ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς από το 1980, κάποια κειμήλια που ανευρίσκονται σε αυτήν την όαση χρονολογούνται ακόμη και ως τη Νεολιθική εποχή, περίπου 9.500 χρόνια πριν. Ως σταυροδρόμι στα μέσα ενός εμπορικού δρόμου ανατολής-δύσης, η γεωγραφική τοποθεσία της πόλης έπαιξε ένα σημαντικό ρόλο για πολλά χρόνια, που χρονολογείται από τον 3ο αιώνα π.Χ.. Πολλά από τα αρχαία μνημεία δεν έχουν ακόμη ανασκαφεί, αλλά οι αρχαιολογικές ανασκαφές σταμάτησαν στις αρχές του Συριακού Εμφυλίου Πολέμου.

Τον Μάιο του 2015, η αρχαία πόλη καταλήφθηκε από την ISIL, γεγονός σημαντικό όχι μόνο λόγω της κατάληψης μεγάλων τμημάτων της Συρίας και του Ιράκ, αλλά και λόγο της καταστροφής της πολιτισμικής κληρονομιάς. Ενώ η ομάδα αρχικά δήλωσε ότι θα κατέστρεφε μόνο μνημεία που τα έβρισκε “πολυθεϊστικά” και δεν θα πείραζε μεγάλο μέρος του αρχαιολογικού χώρου, τελικά ισοπέδωσαν ακόμη και μνημεία χωρίς θρησκευτική σημασία. Ένα Ρωμαϊκό αμφιθέατρο χρησιμοποιήθηκε για εκτελέσεις, κι ένας διαπρεπής Σύριος αρχαιολόγος γνωστός ως κύριος Παλμύρα αποκεφαλίστηκε τον Αύγουστο μετά από ένα μήνα βασανιστηρίων. Στις 6 Οκτωβρίου, επιβεβαιώθηκε πως η ISIL είχε καταστρέψει την Αψίδα του Θριάμβου — μία τριπλή αψίδα που κατασκευάστηκε από τους Ρωμαίους τον 2ο αιώνα μ.Χ. για να εορτάσουν τη μνήμη της νίκης ενάντια στους Πέρσες.

Κάποια χρόνια πριν τη σύλληψή του, ο Bassel εργαζόταν για να απαθανατίσει ψηφιακά το μεγαλείο της Παλμύρας και την κληρονομιά, στο πλαίσιο της δέσμευσής του να προσφέρει σε όλους δωρεάν πρόσβαση σε τέτοιες πληροφορίες. Το 2008, ο Bassel άρχισε ένα έργο που ένωνε διάφορες προϋπάρχουσες δορυφορικές φωτογραφίες σε ένα μοναδικό αρχείο “κόσμου” (world), προσφέροντας τη δυνατότητα τρισδιάστατης αναπαράστασης των μεγαλοπρεπών μνημείων της πόλης. Οι προσπάθειές του παρέμειναν ημιτελείς λόγω της φυλάκισής του: μόνο δεκαέξι φωτογραφίες από το έργο του είναι διαθέσιμες στο Internet Archive, αν και περισσότερες θα κυκλοφορήσουν στο newpalmyra.org στις 15 Οκτωβρίου από τον Jon Phillips, φίλο και συνεργάτη του Bassel.

Ο Bassel δεν ασχολιόταν μόνο με την απεικόνιση και διάδοση της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας του. Είναι και προγραμματιστής και έπαιξε σπουδαίο ρόλο την ανάπτυξη του κινήματος λογισμικών ανοιχτού κώδικά (open-source movement) σε αραβόφωνες περιοχές του κόσμου. Συνείσφερε σημαντικά και στην Αραβική Wikipedia. Έφτιαξε το Creative Commons (CC) της Συρίας, και είναι υπερασπιστής όχι μόνο του CC αλλά και του Ubuntu, της Wikipedia, και γενικά του ελεύθερου διαδικτύου. Η πρώην επικεφαλής της CC, Catherine Cassey, έγραψε το 2013 ότι ο Bassel “δούλευε ακούραστα για να οικοδομήσει τη γνώση ψηφιακής μόρφωσης, εκπαιδεύοντας ανθρώπους σχετικά με διαδικτυακά μέσα ενημέρωσης και εργαλεία ανοιχτού κώδικα.” Όταν άρχισαν να βγαίνουν οι άδειες CC της Αραβικής Γλώσσας, έπαιξε σημαντικό ρόλο στην υιοθέτησή τους.

Ο Bassel επίσης συνείσφερε σημαντικά σε άλλες πρωτοβουλίες ανοιχτού κώδικα όπως το Mozilla, το Openclipart• το τελευταίο ακόμη υποστηρίζεται από το Aiki Framework του Bassel. Είναι συνιδρυτής της εταιρίας σχεδιασμού ιστοσελίδων Fabricatorz μαζί με τον Jon Phillips, και βοήθησε στη δημιουργία του Aiki Lab, ενός χώρου συνάντησης στη Δαμασκό για θέματα με επιστημονικό και πολιτιστικό ενδιαφέρον που φιλοξένησε σημαντικά πρόσωπα-υποστηρικτές της ανοιχτής γνώσης συμπεριλαμβανομένων την Mitchell Baker, πρόεδρο και διευθύνουσα σύμβουλο του Mozilla. Πολλοί νέοι άνθρωποι στη Δαμασκό έμαθαν σχετικά με την ιδεολογία της ελεύθερης γνώσης και του διαμοιρασμού μέσω του Aiki Lab, και ο Bassel σύχναζε εκεί μερικές φορές και όλη την ημέρα, καθώς είχε πιο γρήγορο ίντερνετ απ’ ότι στο σπίτι του.

Στις 15 Μαρτίου 2012, ο Bassel εξαφανίστηκε καθώς ταξίδευε στην περιοχή Μεζέ (Mazzeh) της Δαμασκού. Ήταν η επέτειος ενός χρόνου από την αρχή του εμφυλίου της χώρας, και μόνο λίγες εβδομάδες πριν τον προγραμματισμένο γάμο του με την αρραβωνιαστικιά του, δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων Noura Ghazi. Δεν είναι γνωστό πώς αναγνωρίστηκε και οι συνθήκες που οδήγησαν στην κράτηση.

Τα τελευταία τρία χρόνια, ο Bassel ήταν κρατούμενος στις φυλακές της πόλης Adra, κατηγορούμενος ότι έβλαψε την ασφάλεια της χώρας. Τα Ηνωμένα Έθνη διαπίστωσαν πως ο βασανισμός, η κακομεταχείριση και η μη παροχή δικηγόρου στον Bassel αποτελούν παραβίαση των βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων του. Μία πρόσφατη γνώμη από την ομάδα εργασίας των Ηνωμένων Εθνών στην Αυθαίρετη Κράτηση κατέληξε πως η “στέρηση της ελευθερίας του” είχε έναν “αυθαίρετο χαρακτήρα”.   Αν και οι συνθήκες κράτησής του ήταν δύσκολες — η πόλη Adra έχει χαρακτηριστεί “κακόφημη” από την Washington Post — τουλάχιστον βρισκόταν στη Δαμασκό, κοντά στους φίλους και την οικογένειά του. Ο Bassel και η Noura παντρεύτηκαν τον Ιανουάριο του 2013, με τον γαμπρό ακόμη πίσω από τα κάγκελα.

Σύμφωνα με τη Noura, ο Bassel πληροφορήθηκε στις 3 Οκτωβρίου να μαζέψει τα πράγματά του και να ετοιμαστεί για αναχώρηση, κάτω από “σφραγισμένη διαταγή από το δικαστήριο”. Ανησυχώντας για την τύχη του, έδωσε το δαχτυλίδι αρραβώνων του σε έναν φίλο του κρατούμενο πριν φύγει. Η οικογένειά του δεν έχει λάβει επιπλέον πληροφορίες σχετικά με την κατάστασή του ή το πού βρίσκεται.

Η στενή φίλη και πρώην συντονίστρια του Creative Commons στον Αραβικό κόσμο, Donatella Della Ratta, λέει πως αυτή και η Noura ανησυχούν για τον Bassel. Φοβούνται πως θα αντιμετωπίσει συνοπτική δίκη χωρίς νομική εκπροσώπηση. “Θέλουμε να ξέρουμε πού βρίσκεται” είπε η Donatella, “και ζητάμε την άμεση απελευθέρωσή του”. Στο Facebook, η Noura αναρωτήθηκε, “πόσες φορές πρέπει να ξανανιώσω τον ίδιο τρόμο, φόβο και ανησυχία για το άγνωστο;”

Στο ίδρυμα της Wikimedia, γιορτάζουμε τη δέσμευση και την προσπάθεια του Bassel για ελεύθερη γνώση και πολιτισμό. Ως μέλος της παγκόσμιας κοινότητας της Wikimedia, ανησυχούμε για την ασφάλειά του και υποστηρίζουμε τις προσπάθειες απελευθέρωσής του.

Περισσότερες πληροφορίες στο freebassel.org, από το Electronic Frontier Foundation, το FreeBasselSafadi στο Facebook, και @freebassel στο twitter. Στα tweets μπορείτε να κάνετε tag #freebassel, και μπορείτε να υπογράψετε μια αίτηση αλληλεγγύης για να δηλώσετε την υποστήριξή σας στο Change.org.

Katherine Maher, Chief Communications Officer
Ed Erhart, Editorial Associate Wikimedia Foundation

 

Αρχική δημοσίευση στον επίσημο ιστότοπο του Wikimedia Foundation.
Μετάφραση: Χρήστης:Altick

 

 

Μεταρρύθμιση στα Πνευματικά Δικαιώματα

Στις 16 Ιουνίου η Επιτροπή Νομικών Θεμάτων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψηφίζει μια Έκθεση για τα Πνευματικά Δικαιώματα η οποία μπορεί να φέρει κάποιες καλές, κακές ή απλά ανεπαρκείς αλλαγές σε ζητήματα που ενδιαφέρουν το κίνημα Wikimedia, όπως π.χ. πνευματικά δικαιώματα για έργα από δημόσιες υπηρεσίες, ελευθερία πανοράματος κλπ. Παρακάτω βρίσκονται κάποιες κοινές θέσεις όσων εθελοντών ασχολούνται με την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια Wikipedia και το ευρύτερο κίνημα Wikimedia, και τις οποίες ως Wikimedia User Group Greece κοινοποιήσαμε στον Έλληνα ευρωβουλευτή Κώστα Χρυσόγονο, μέλος της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων. Πρόκειται για ζητήματα που μας απασχολούν καθημερινά και στην πράξη, μέσα από την προσπάθεια για ανάρτηση περιεχομένου στο Wikimedia Commons και ιδιαίτερα φωτογραφιών με ελεύθερες άδειες χρήσης, που να μην παραβιάζουν οποιοδήποτε δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας. Θεωρούμε ότι η μεταρρύθμιση των πνευματικών δικαιωμάτων με βάση τις παρακάτω αρχές θα είναι ωφέλιμη όχι μόνο στα κινήματα για την ελεύθερη διάδοση της γνώσης όπως το δικό μας, αλλά ευρύτερα θα είναι ωφέλιμη για κάθε Έλληνα και Ευρωπαίο πολίτη, δίνοντάς του πρόσβαση σε έργα που ανήκουν ή θα έπρεπε να ανήκουν σε όλους, και ασφάλεια όταν κάνει χρήση έργων που θεωρεί αυτονόητα ότι είναι ελεύθερα.

  1. Τα έργα που δημιουργήθηκαν από τους υπαλλήλους της κυβέρνησης, της δημόσιας διοίκησης και των δικαστηρίων, στο πλαίσιο των επίσημων καθηκόντων τους, θα πρέπει να αποτελούν Κοινό Κτήμα (Public Domain).
  2. Να διευκρινιστεί ότι η ψηφιοποίηση δεν χορηγεί νέα χρονική περίοδο προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων για τα έργα που ήταν προηγουμένως Κοινό Κτήμα. Η ψηφιοποίηση ενός έργου κατά κανόνα δεν αποτελεί έκφραση πρωτότυπης διανοητικής διεργασίας αλλά παραγωγή αντιγράφου/αντιτύπου ενός έργου.
  3. Ελευθερία Πανοράματος: Βελτίωση της ασφάλειας δικαίου των καθημερινών δραστηριοτήτων με την προσθήκη μιας εξαίρεσης για την πλήρη ελευθερία πανοράματος σε όλη την Ευρώπη. Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις που παραχωρούν “ελευθερία πανοράματος” μόνο για “μη εμπορική χρήση” (NC) είναι νομικά ασυνάρτητες, καθώς “κοινό κτήμα” και “μη εμπορικότητα” είναι αντικρουόμενοι όροι.Διαπιστώνουμε καθημερινά και στην πράξη ότι η απουσία της εξαίρεσης είναι ακατανόητη από τον πολίτη και αντικρούει στα χρηστά ήθη. Πολύ περισσότερο όταν θα πρέπει να εξηγείται ότι με την απόλυτη εφαρμογή του νόμου, δεν επιτρέπεται η δημοσίευση φωτογραφιών ακόμη και από δημόσια έργα, μνημεία, και εθνικά σύμβολα. Σύγχρονα κτίρια (όπως το ΟΑΚΑ) και μνημεία όπως αγάλματα, προτομές και αδριάντες σε δημόσιους χώρους, κατασκευασμένα με δημόσια έξοδα και που απευθύνονται στον πολίτη θα πρέπει να επιτρέπεται να φωτογραφηθούν και να χρησιμοποιηθούν με οποιοδήποτε τρόπο ως κοινό κτήμα. Ακόμη και το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη συμπεριλαμβάνεται μεταξύ έργων σε δημόσια θέα τα οποία χωρίς την ρητή ελευθερία πανοράματος και με απόλυτη εφαρμογή του νόμου βρίσκονται υπό περιορισμό (ο επικεφαλής αρχιτέκτονας πέθανε το 1961. Χωρίς την εξαίρεση θα γίνει κοινό κτήμα το 2032).Η “μη εμπορική χρήση” ωφελεί μόνο μεγάλες διεθνείς επιχειρήσεις που έχουν τους πόρους να αντεπεξέλθουν στις διαδικασίες χορήγησης αδειών για εμπορική χρήση, ενώ μεμονωμένοι καλλιτέχνες και πολίτες δεν μπορούν να ακολουθήσουν αυτό το δρόμο. Στην πράξη, η απουσία εξαίρεσης δεν αποφέρει περισσότερο εισόδημα για τους περισσότερους αρχιτέκτονες ή άλλους εικαστικούς καλλιτέχνες, καθώς ουδείς σκέφτεται ότι μπορεί να χρειάζεται άδεια, αλλά και κανείς αρχιτέκτονας ή γλύπτης δεν διεκδικεί οτιδήποτε από την δημοσίευση φωτογραφιών από τα έργα του. (σημειώνουμε εδώ ότι μιλούμε για δισδιάστατη αποτύπωση (φωτογραφίες ή άλλα) και όχι 3D αντίγραφα.Επίσης, ο ορισμός της “μη εμπορικής” χρήσης είναι αόριστος και επισφαλής στην σύγχρονη εποχή. Είναι συζητήσιμο κατά πόσο αποτελεί ή όχι εμπορική χρήση η δημοσίευση φωτογραφίας ενός έργου που βρίσκεται σε κοινή θέα, μέσα από ένα ιστότοπο με ελεύθερη πρόσβαση για τον αναγνώστη αλλά που φιλοξενεί διαφημίσεις (ακόμη και το απλούστερο blog μπορεί να περιέχει διαφημίσεις που να συνεισφέρουν στην κάλυψη εξόδων).Σύμφωνα με τα παραπάνω θεωρούμε ότι επιβάλλεται η ρητή προσθήκη εξαίρεσης για έργα σε μόνιμη δημόσια θέα.

 

Περισσότερα

Έκθεση αξιολόγησης των πνευματικών δικαιωμάτων της ΕΕ