Διαδικτυακή συνάντηση Βικιπαιδιστών για τα ανοικτά δεδομένα

Την Κυριακή 7 Μαρτίου 2021 πραγματοποιήθηκε η τρίτη διαδικτυακή συνάντηση της κοινότητας της ελληνικής Βικιπαίδειας. Θέμα της συνάντησης ήταν αυτή τη φορά, τα ανοικτά δεδομένα, με την ευκαιρία της Ημέρας Ανοικτών Δεδομένων στις 6 Μαρτίου.

Στην συνάντηση συζητήθηκαν πολλά θέματα γύρω από τα ανοιχτά δεδομένα. Προβλήθηκαν ελληνικές σελίδες που παρέχουν ανοικτά δεδομένα για διάφορους στατιστικούς δείκτες ή άλλα δεδομένα στην χώρα (π.χ. data.gov.gr, geodata.gov.gr), γραφήματα που αφορούσαν την πανδημία του κορονοϊού στην Ελλάδα και συζητήθηκαν πολλά πράγματα γύρω από τα Wikidata, όπως π.χ. η αντίθεση της αγγλικής έκδοσης σε ορισμένες τεχνικές λειτουργίες που χρησιμοποιούνται αρκετά σε άλλες Βικιπαίδειες. Παράλληλα με αυτό συζητήθηκε επίσης ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η προσθήκη πηγών και την κυριαρχία των επίσημων πηγών, η ελεύθερη γνώση και η σημασία της παράθεσης όλων των απόψεων σε ένα λήμμα.

Απεικόνιση οθόνης από την τηλεδιάσκεψη, με εικόνες ή ονόματα συμμετοχόντων.

Έπειτα συζητήθηκαν πολλά άλλα θέματα για την Βικιπαίδεια. Ο προβληματισμός για το μικρό μέγεθος της ελληνικής κοινότητας συνοδεύτηκε από μια εκτίμηση για το πως θα μπορούσε να είναι δυνητικά η Ελληνική Βικιπαίδεια αν ο πληθυσμός και η έκταση της Ελλάδας ήταν μεγαλύτερος, αλλά και μια ανταλλαγή απόψεων σχετικά με το πως θα μπορούσε (και κατά πόσο ήταν εφικτό) να υπάρξει μια μεγαλύτερη Ελλάδα όσον αφορά την έκταση. Έπειτα από αυτό έγινε και μια συζήτηση σχετικά με τα αριθμητικά μεγέθη διαφόρων Βικιπαιδειών αλλά και τους παράγοντες που κάνουν μια Βικιπαίδεια πιο ισχυρή ή πιο αδύναμη ως προς τον αριθμό λημμάτων.

Η συζήτηση συνεχίστηκε με διάφορα θέματα της Βικιπαίδειας, όπως για παράδειγμα τα λήμματα σύντομου μεγέθους, το γεγονός ότι πολλά λήμματα για τρέχοντα γεγονότα μένουν ανενημέρωτα για πολύ καιρό και παρουσιάζουν ελλειπή στοιχεία, αλλά και την έλλειψη πηγών, όπως επίσης και την αυτοματοποιημένη δημιουργία λημμάτων που γίνεται σε διάφορες Βικιπαίδειες. Επίσης, έγινε και μια συζήτηση με τα εγχειρήματα προώθησης της Βικιπαίδειας σε πανεπιστήμια, αλλά και για το εργαστήριο με θέμα την γυναίκα που θα γίνει την Τετάρτη.

Η συνάντηση στέφθηκε με επιτυχία, καθώς συμμετείχαν 13 Βικιπαιδιστές συνολικά. Γενικά, το ενδιαφέρον των χρηστών συνέχισε ακάθεκτο μέχρι το τέλος της συνάντησης, με μια συνεχή ανταλλαγή απόψεων και διάλογο. Συμφωνήθηκε η ανανέωση του διαδικτυακού ραντεβού της κοινότητας για τον Απρίλιο.

Επιστημονικά αρχεία πολυμέσων παίρνουν δεύτερη ζωή στην Wikipedia

Στα εγχειρήματα του Wikimedia, ο  ήχος και το βίντεο κατά παράδοση ένα βήμα πίσω σε σχέση με το κείμενο και τις στατικές εικόνες (ωστόσο,  αλλαγές είναι σε εξέλιξη). Αντίθετα, όλο και περισσότερες επιστημονικές δημοσιεύσεις έρχονται με αρχεία ήχου και βίντεο, αν και αυτά είναι – μια κληρονομιά από την εποχή της εκτύπωσης – συνήθως υποβιβασμένα ως «συμπληρωματικό υλικό” και όχι ενσωματωμένα δίπλα στα κρίσιμα αποσπάσματα κειμένου. Και ένας αυξανόμενος αριθμός αυτών των δημοσιεύσεων είναι υπό Ανοικτή Πρόσβαση , δηλαδή διατίθενται ελεύθερα με άδειες Creative Commons που επιτρέπουν για το υλικό αυτό να επαναχρησιμοποιηθεί σε άλλα πλαίσια.

Γιατί να μην εμπλουτίσουμε θεματικά σχετικές σελίδες του Wikimedia με τέτοια αρχεία πολυμέσων; Εδώ είναι όπου έρχεται το Open Access Media Importer (OAMI). Καθιστά τα επιστημονικά κλιπ ήχου και βίντεο προσβάσιμα στην κοινότητα Wikimedia και ένα ευρύτερο δημόσιο κοινό. Το OAMI είναι ένα open-source πρόγραμμα (ή «bot») που περιηγείται το PubMed Central – μια βάση δεδομένων πλήρους κειμένου με πάνω από 3 εκατομμύρια βιοϊατρικά ερευνητικά άρθρα – και εξάγει αρχεία πολυμέσων από τα δημοσιεύματα της βάσης δεδομένων που είναι διαθέσιμα υπό συμβατές με το Wikimedia άδειες χρήσης.

Τέτοιοι φιλικοί προς την επαναχρησιμοποίηση όροι είναι το βασικό συστατικό για να κάνουν το ακαδημαϊκό υλικό χρήσιμο πέραν του άρθρου στο οποίο έχει αρχικά δημοσιευθεί.  Ωστόσο,  το OAMI έχει ως στόχο να καταστήσει αυτό το υλικό ακόμη πιο χρήσιμο με το να το κάνει προσβάσιμο:

  • σε μέρη όπου οι άνθρωποι πραγματικά να ψάχνουν για αυτό (οι πλατφόρμες του Wikimedia είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα),
  • σε μια ενιαία μορφή  (στην περίπτωσή μας Ogg Vorbis / Theora, η οποία δεν επιβαρύνεται με περιορισμούς ευρεσιτεχνίας), και
  • κατά τρόπο που να επιτρέπει τον συνεργατικό σχολιασμό με σχετικά μεταδεδομένα. Αυτό καθιστά πολύ πιο εύκολο το να περιηγηθείτε και να αναζητήσετε αρχεία πολυμέσων.

Από τις πρώτες δοκιμές με το bot στα μέσα του 2012, το ποσό των αρχείων βίντεο στα Commons έχει υπερδιπλασιαστεί από περίπου 15.000 σε πάνω από 38.οοο (εκ των οποίων περίπου το 10% χρησιμοποιούν τη μορφή WebM , τα υπόλοιπα Ogg Theora). Μεγάλο μέρος αυτής της αύξησης οφείλεται στο OAMI , το οποίο έχει ανεβάσει πάνω από 14.000 αρχεία μέχρι τώρα – κυρίως βίντεο, με μερικές εκατοντάδες αρχεία ήχου μεταξύ τους.  Πάνω από 700 από αυτά τα αρχεία χρησιμοποιούνται σήμερα σε πάνω από 50 εγχειρήματα του Wikimedia, κάτι που τα εκθέτει σε ένα σύνολο περίπου 3 εκατομμύρια προβολές σελίδων το μήνα – μια κλίμακα τα περισσότερα από αυτά ποτέ δεν θα είχαν φτάσει μέσω των συμπληρωματικών υλικών εντός των οποίων είχαν αρχικά δημοσιευθεί.

Το Open Access Media Importer έχει αναπτυχθεί από μια ομάδα τριών: Daniel Mietchen (επικεφαλής του έργου), Nils Dagsson Moskopp (ανάπτυξη λογισμικού) και Raphael Wimmer (υποδομή). Η αρχική ανάπτυξή του έχει υποστηριχθεί από μια επιχορήγηση από το Wikimedia Γερμανίας eV . Μόλις το υλικό ανεβαίνει στο Wikimedia Commons, η κοινότητα εκεί βοηθά στη βελτίωση της κατηγοριοποίησης και τις περιγραφές αρχείων, διορθώνοντας τη μετατροπή αρχείων ή προβλήματα μικρογραφίας, με τη μετονομασία αρχείων ή την περικοπή τους. Σε αυτή τη βάση, οι συντάκτες της Wikipedia που ψάχνουν για εικονογράφηση μπορούν στη συνέχεια να βρουν εύκολα το υλικό αυτό και να το ενσωματώσουν σε λήμματα στα οποία εργάζονται. Το  WikiProject Open Access βοηθά επίσης με αυτό, και έχει παρουσιάσει μια από αρχεία που προέρχονται από το OAMI στο Αρχείο Ανοιχτής Πρόσβασης της Ημέρας  που αναδεικνύει αρχεία από πηγές  Ανοιχτής Πρόσβασης που χρησιμοποιούνται πολλές φορές στα πλαίσια του Wikimedia.

 

Daniel Mietchen (WikiProject Open Access) and Raphael Wimmer
Πλήρες post στο blog του Ιδρύματος Wikimedia